دسته
آرشیو
آمار وبلاگ
تعداد بازدید : 175874
تعداد نوشته ها : 187
تعداد نظرات : 14
Rss
طراح قالب
موسسه تبیان
مقدمه
  

مصرف کننند‌گان ، در پی خدمات حاصله از مصرف انرژی هستند، خدماتی مانند گرما ، سرما ، پخت و پز ، روشنایی و نیروی محرکه. کالا یا وسیله بدون ارتباط با بقیه نیازمندیهای انسان نیست.

تهیه و مصرف انرژی ، اثرات فراوان اجتماعی و زیست محیطی دارد. مردم چگونه انرژی مصرف می‌کنند؟ آیا از آن به نحو مطلوب استفاده می‌کنند یا نه؟ و مهمتر از همه اینکه آیا وسیله استفاده از آن را دارند؟رشد جمعیت ، آسایش طلبی مردم ، استفاده و دسترسی به مواد ، حرکت و ارتباطات و تکنولوژیهایی که پاسخ گوی خواسته‌های جمعیت رو به افزایش باشد، با خود (در میان چیزهای دیگر) ، تقاضای روز افزون انرژی و انگیزه‌های تامین این تقاضا را به همراه آورد.
  


تولید کنندگان انرژی به ناچار به دنبال منابع قابل دسترس‌تر و ارزانتر بوده و مصرف کنندگان که ارجحیّت مشترکی داشته اند، و آنهم قیمت ارزانتر و دستیابی سریتر به انرژی می‌باشد. این امربه خودی خود ، نه کارآیی در مصرف انرژی تجاری را بالا می‌برند و نه تراکم مواد مضّر در محیط زیست را به حداقل کاهش می‌دهد. بنابراین پیشرفت مداوم تکنواوژی ، کارآیی تولید و مصرف انرژی را بالا برده و اثر زیست محیطی انرژی را کاهش می‌دهد. مصرف سرانه انرژی در مناطق مختلف ، بسیار متنوع است. تنها مشکل این نیست که در گوشه و کنار جهان ، عدم توازن مصرف انرژی وجود دارد، بلکه توزیع مصرف انرژی وجود دارد، بلکه توزیع منابع انرژی خصوصا منابع سوختهای فسیلی هم یکسان نیست.
  


عوامل موثر بر الگوی مصرف

هزینه استخراج و یا جمع‌آوری ، حمل نقل و تبدیل انرژی نیز بسیار متفاوت است. بعضی از انواع انرژی بخصوص سوختهای فسیلی با تکنولوژی جاری در دسترس هستند. برای انواع دیگری از انرژی مثل منابع انرژی تجدید پذیر جدید و انواع پیشرفته نیروگاهای هسته‌ای (راکتورهای زاینده سریع و جوش هسته‌ای) تکنولوژیهایی که باید مورد استفاده قرار گیرد، تازه دوران طفولیت خود را گذرانده و هنوز در حال توسعه هستند. ملاحظات مربوط به محیط زیست ، روز به روز در حال افزایش است که اقداماتی را در زمینه کاهش آلودگی ناشی از تولید و مصرف انرژی در سطح محلی و منطقه‌ای ایجاب می‌نماید.

جهت مقابله با گازهای گلخانه‌ای که ممکن است باعث تغییر آب و هوای کره زمین شوند، فشار روز افزونی اعمال می‌گردد. اما بین افزایش کارآیی انرژی و دستاوردهای محیطی ، کشمکش زیادی وجود دارد. بطور کلی ، آن دسته از تکنولوژی و پروسه‌هایی که میزان آلودگیهایی خطرناک را کاهش می‌دهند، کارآیی انرژی را هم پایین می‌آورند. زمینه‌های زیادی وجود دارد که سیاستهای کنونی در آنها ، کارآیی در مصرف انرژی و همچنین صرفه جویی انرژی را مدّ نظر قرار نمی‌دهند. قیمتهای انرژی سوبسید زیادی را در بر دارند که خود موجب مصرف اضافی و اتلاف انرژی می‌شود. اعطای سوبسید ، مانع پاکیزه سازی سوختهای موجود و توسعه شقوق دیگر سوختهای پاکیزه می گردد، اما حذف سوبسید ، مستلزم توانایی مالی و تمایل جهت دستیابی به اهداف اخیر است.
  


نقش رشد جمعیت
با افزایش رشد جمعیت (بخصوص در کشورهای در حال توسعه) رسیدن به منابع انرژی به مقدار مورد نیاز ، روز به روز مشکلتر می‌شود. و این میزان رشد تقاضای انرژی ، خیلی سریع بوده است. انتظار می‌رود این تقاضا همچنان افزایش یابد. در اینصورت مسئول انتشار قسمت اعظم گازهای گلخانه‌ای ناشی از احتراق سوختها ، خواهند بود. این چنین رشد جمعیتی ، رقابتهای بزرگی همراه با فرصتهای بزرگی برای ابتکار ، سازش با محیط و نو آوری انسانها ، ارائه می‌دهند. حتی اگر درآمد سرانه رشد اندکی داشته باشد، افزایش تعداد انسانها ، تقاضای انرژی جهان را به شدت افزایش خواهد داد.

رشد اقتصادی و رشد انرژی
علاوه بر رشد جمعیت ، عوامل مهم دیگری بر تقاضای انرژی اثر می‌گذارند که عبارتند از: رشد اقتصادی و بازده انرژی مصرفی. رشد اقتصادی ، برای پیشرفت انسانها بسیار اهمیت دارد، ولی در تعریف رشد اقتصادی و اهداف آن باید جانب احتیاط را رعایت کرد. برای بخش رشد اقتصادی (به گونه‌ای معنادارتر و قابل قبول) سه اقدام می‌تواند صورت گیرد:

در نظر گرفتن همه هزینه‌ها در قیمت گذاری ، بطوری که تاثیرات برونی جامعه و محیط زیست باهم در نظر گرفته شود.

تخصیص کامل این هزینه‌ها به بخش خصوصی در صورتیکه این بخش متحمّل این هزینه‌ها می‌شود و بایستی متحمّل آنها شود. منظور این است که پرداخت این هزینه‌ها به دولت محوّل نشده باشد.
  


سهم کردن دیوان واقعی و بالقوه آتی در حسابداری جاری. سرعت بیشتر در این اقدامات ، بطور واقع گرایانه‌ای به شرط منطقه‌ای بستگی دارد.

بطور کلی علل کاهش شدت انرژی عبارتند از: افزایش ارزش افزوده به ازای هر واحد از انرژی مصرفی و تغییرات ساختار اقتصاد. عامل اول خود ، ناشی از دستاوردهای بهره وری اقتصادی است و اثر مستقیم آن بر افزایش بازدهی انرژی است. از اینرو کاهش مصرف انرژی می‌تواند به عنوان نتیجه فرعی نوآوری صنعتی حاصل کرد.

هر کاری که تولید کننده و مصرف کننده انرژی انجام دهد که بدون تاثیر بر سطح خدمات حاصله ، میزان مصرف انرژی را کاهش دهد، بهبود بازدهی انرژی نامیده می‌شود.
  


ساختار تقاضا
حمل و نقل و برق ، از لحاظ تقاضای انرژی ، بیشترین رشد را دارند. رشد سریع حمل و نقل جاده ، عامل مهم در افزایش تقاضای نفت است. به علاوه این باور وجود دارد که وسایط نقلیه موتوری ، درصد قابل توجهی از کل دی‌اکسید کربن حاصل از احتراق سوختهای فسیلی را ایجاد می‌کند. استفاده از مواد نفتی برای حمل و نقل ، بسیار آسان و مناسب است. در عین حال ، سهولت حرکت و انتقال هم برای مصرف کنندگان بسیار ارزش دارد. پیشرفت طراحی وسایط نقلیه و جایگزین کردن سوخت آنها ، می‌تواند در افزایش بازدهی و کاهش آلودگی آنها اثر زیادی داشته باشد.

در این زمینه ، به علت کاهش قیمت نفت و رحجان مصرف کننده ، روند پیشرفت کند گردیده است. موارد اخیر در مورد مسافرتهای هوایی و ترافیک هوایی که با افزایش سریع روبروست، صادق می‌باشد. سهم مصرف انرژی برق در کل جهان ، علاوه بر جذب مقدار بسیار زیادی زغال سنگ و مواد نفتی ، موجب افزایش بهره برداری از گاز طبیعی ، انرژی هسته‌ای ، نیرو گاههای بزرگ آبی و انواع انرژی تجدید پذیر جدید ، گردید.

برق عامل عمده‌ای است که از طریق آن ، انرژی تجاری در دست هزاران نفر قرار خواهد گرفت. برق ، از نظر تنوع استفاده در مصارف نهایی محسّنات زیادی دارد. از جمله در بخش خانگی ، صنعت ، تجاری ، کشاورزی و پزشکی. همچنین برق ، سوختی بسیار تمیز و یک منبع انرژی بی‌خطر و با استاندارد ایمنی بالا مطرح می‌شود. انرژی برق در مقایسه با سایر منابع انرژی ، محسّنات دیگری در بخش ارتباطات ، آموزش و پرورش و مزایای فرعی دیگر دارد.

در سمت تقاضا ، مصرف کنند‌گان همیشه در پی قیمت ارزانتر و راحتی بوده‌اند. در هر دو مورد عرضه و تقاضا ، تمایل یا عدم تمایل مردم می‌تواند مانع عمده‌ای در ایجاد تغییرات سریع باشد. قیمت گذاری هزینه کامل ، رقابتهای موثر و نوآوری صنعتی ، تا حدود زیادی بر اولویتهای مردم اثر می‌گذارند.
  


قیمت گذاری
قیمتهای انرژی ، غالبا حتی هزینه‌های تولید را نیز در بر نمی‌گیرد، چه رسد هزینه‌های اضافی اجتماعی و زیست محیطی ، که هزینه اثرات برونی نامیده می‌شوند. قیمتهای سوبسیددار انرژی در کشورهای در حال توسعه ، یکی از موانع اصلی در بالا بردن بازدهی است ، نقش قیمت گذاری می‌تواند بسیار پیچیده باشد. مدتها این عقیده رایج بود که قیمت کم انرژی (مثل همه قیمتهای پایین) حسن آن است ، ولی ممکن است چنین نباشد.

 

    
پنج شنبه بیست و دوم 11 1388


مقدمه:
کشور ایران دارای منابع و ذخایر بزرگ انرژی است. در حال حاضر بیش از 85 میدان نفتی کشف شده در کشور وجود دارد و از لحاظ ذخایر گازی، ایران دومین مقام را در میان کشورهای جهان دارد. ذخایر گازی باقیمانده در ایران در حدود 2616 تریلیون متر مکعب تخمین زده شده است. منابع دیگر انرژی مانند ذغال سنگ و… نیز در کشور به میزان قابل توجهی وجود دارد.
روند موجود رشد بی رویه مصرف انرژی در کشور، ایران را از یک کشور صادر کننده انرژی به یک کشور وارد کننده تا قبل از افق 1400 تبدیل خواهد نمود. برای مقابله با این تهدید، اجرای راهکارهای بهینه سازی انرژی و اصلاح الگوی مصرف انرژی ضروری است. بدین ترتیب حضور ایران در بازارهای بین المللی انرژی نیز برای بلند مدت تضمین خواهد شد. بهینه سازی انرژی یک صنعت پر سود و کم هزینه برای اقتصاد ملی است و ترویج آن اشتغال زایی گسترده ای را به دنبال دارد. ایجاد امنیت انرژی و کاهش آلودگی محیط زیست از دیگر مزایای اجرای راهکارهای بهینه سازی مصرف انرژی است.
با توجه به افزایش مصرف انرژی در ایران، محدود بودن منابع طبیعی، حرکت در راستای طرح توسعه پایدار و حفظ محیط زیست باید تا حد امکان از هدر رفتن و تلف شدن انرژی جلوگیری شود. برای این منظور باید در زمینه استفاده بهینه از منابع انرژی در کشور ضمن شناخت راهکارهای مناسب برای کاهش مصرف انرژی قدم هایی برداشته شود. با توجه به نقش حیاتی انرژی برای جوامع بشری و نقش بسیار تاثیرگذار انرژی در پیشرفت و توسعه پایدار کشورها، امروزه استفاده بهینه از منابع انرژی جهت رفع نیازهای جامعه انسانی نیازمند روی آوری به مدیریت انرژی و بهینه سازی مصرف آن است.
مدیریت انرژی عامل تأمین، مصرف بهینه و حفظ انرژی بوده و عبارت است از مجموعه اقداماتی که در جهت کاربرد مؤثر از منابع انرژی موجود صورت می گیرد که این اقدامات شامل: صرفه جویی انرژی، مصرف انرژی و جایگزینی منابع انرژی می گردد. (محمدی‌ اردهالی، 1382)

ضرورت و اهمیت:
برای ارزیابی کارایی بهره برداری در مصرف انرژی کشورها، از یک آمار مقایسه‌ای استفاده می شود که در آن شدت مصرف انرژی در ایران، با چند کشور در حال توسعه و صنعتی جهان مقایسه شده است. آمارهای داخلی و بین المللی در مورد شدت مصرف انرژی در ایران نشان می دهد که مصرف انرژی در بخش‌های مختلف اقتصادی ایران در سال‌های گذشته، روند فزاینده رو به رشدی را داشته است. بر اساس گزارشی که انجمن جهانی انرژی (World Energy Council) در سال 2008 با عنوان \"سیاست های بهره وری انرژی در کشورهای جهان\" منتشر کرده است؛ اطلاعات مقدار تولید ناخالص داخلی انرژی و شدت مصرف انرژی در بازه زمانی سال 1990 تا 2006 برای کشور های دنیا در یک نمودار ارائه شده است. (WEC, 2008) در این نمودار کشور جمهوری اسلامی ایران بیشترین افزایش شدت مصرف انرژی را در بین کشورهای دنیا دارا می باشد که ادامه این روند در سال های آینده می تواند برای اقتصاد کشور بسیار بحران آفرین باشد و کشور ایران را از یک کشور صادر کننده به یک کشور وارد کننده منابع انرژی تبدیل خواهد کرد.

با توجه به اینکه متوسط شدت رشد انرژی در جهان حدود 4/0 می باشد، این رقم در کشور ایران بیش از 6/0 برآورد گردیده است؛ لذا می توان گفت که در کشور ما پتانسیل بالقوه در بهینه سازی و اصلاح الگوی مصرف انرژی در بخش های مختلف تا مرز یک سوم (33%) وجود دارد که درآمد حاصل از این امر سالانه حدود 5 میلیارد دلار که معادل تمام بودجه عمرانی کشور می باشد، تخمین زده شده است. در حالی که طی دو دهه اخیر شدت مصرف انرژی الکتریکی در کشور ما سالیانه حدود 7/0 بوده است، مقایسه آماری نشان می‌دهد که شدت مصرف انرژی تقریباً 2 برابر شدت رشد انرژی در جهان است. بنابراین، اهمیت مدیریت انرژی و اصلاح الگوی مصرف در بخش انرژی کشور محرز و انکار ناپذیر می باشد.

بدون شک مسئولیت خطیرکارشناسان بخش انرژی در کشور، طراحی و معرفی راهکارهای بهینه سازی مصرف انرژی است؛ به‌گونه‌ای که بدون کاهش رفاه و برخورداری از خدمات انرژی تلفات انرژی کاهش یابد. این مهم زمانی حاصل می شود که نگاه به انرژی به مثابه سرمایه ای ملی باشد و برخورد علمی با آن جای خود را به قضاوت‌های سلیقه‌ای و بخشی ندهد. راهکارهای اجرایی بهبود و ارتقاء کارآیی انرژی را می توان در 2 بخش راهکارهای قیمتی و راهکارهای غیرقیمتی تقسیم‌بندی نمود. با توجه به اینکه راهکارهای قیمتی و سیاست های قیمتگذاری به دلیل پیچیدگی های خاصی که در اقتصاد ایران وجود دارد بسیار مشکل است و غالباً هم همراه با سعی و خطا بوده و تبعات اقتصادی فراوانی را برای جامعه دارا می باشد، لذا شناسایی راهکارهای غیرقیمتی اصلاح الگوی مصرف انرژی در ایران می تواند گزینه مناسب تر و سهل الوصول تری باشد که تبعات اقتصادی منفی کمتری را به همراه خواهد داشت.

یافته های تحقیق:

به طور کلی یافته های تحقیق حاضر در زمینه راهکارهای کاربردی غیرقیمتی اصلاح الگوی مصرف انرژی در جمهوری اسلامی ایران در 5 بخش ارائه می شود:

1- راهکارهای قوانین و مقررات

دولت می تواند با وضع قوانین و مقررات خاص در بخش انرژی کشور به اصلاح الگوی مصرف انرژی دست یابد. بخش عمده این قوانین که در کشور های دیگر نیز مورد استفاده قرار می گیرند، عبارتند از:

تأسیس نهادهای کارایی انرژی، برنامه‌های ملی کارایی انرژی، اعمال کدهای ساختمانی اجباری و اختیاری و تهیه تأییدیه‌های ساختمانی الزامی، برچسب‌‌گذاری استانداردهای کارایی برای وسایل و تجهیزات، اقدامات مالیاتی، یارانه‌های تشویقی و محرک های پولی.

2- راهکارهای فرهنگ سازی

فرهنگ عبارت است از مجموعه ای از نمادها، نهادها و روش ها در یک جامعه که تعیین و تنظیم کننده رفتار انسان‌های آن جامعه می باشد. البته این نمادها ممکن است ناملموس باشند مانند تلقیات، باورها، ارزش ها و غیره. بهسازی فرهنگ مصرف انرژی در حالت کلی تابع موارد یا مؤلفه های زیر است:

2-1- ارتقاء آگاهی های عمومی مصرف کنندگان در مورد انرژی های اولیه.

2-2- راهنمایی و هدایت مصرف کننده‌ها در جهت مصرف منطقی و بموقع انرژی.

2-3- بهبود فرهنگ استفاده از وسایل و تجهیزات (دانش فنی) مصرف کننده انرژی و رعایت اصول بهره برداری صحیح و نگهداری و تعمیرات پیشگرانه وسائل مصرف کننده انرژی.

2-4- آگاهی مصرف کنندگان از روش های صرفه‌جویی انرژی در جهت کاهش تلفات آن.

2-5- سازمان های دولتی و غیردولتی (خصوصاً سازمان های بزرگ) مدیریتی به نام \"مدیریت صرفه جویی انرژی\" را در واحدهای خود ایجاد نمایند که وظیفه اش بررسی نحوه مصرف انرژی در سازمان و کاهش اتلاف منابع انرژی با به کارگیری آموزش های تخصصی در سازمان مربوطه باشد.

2-6- جایگزینی انرژی الکتریکی با سایر انرژی ها در محیط مصرف.

2-7- ایجاد انگیزه و رغبت مصرف کنندگان در جهت باروری روحیه همبستگی، وفاق، مشارکت و احساس مسئولیت اجتماعی به عنوان تلقیات و باورهای ارزشی در جامعه.

2-8- ترویج اعتقادات دینی: به عقیده‌ی بسیاری از صاحب‌نظران با توجه به نقش عمده فرهنگ و اعتقادات دینی در آموزش پذیری جامعه، راهکار نهایی پایان دادن به بهره برداری بی حد و حصر انسان از منابع طبیعی و ایجاد روحیه‌ی مسؤلیت پذیری مشترک جهت حفاظت محیط زیست، احیاء فرهنگ های اصیل ملل و رویکرد به تعالیم دینی و بهره گیری از رهنمودهای ادیان الهی است.

2-9- افزایش آگاهی مصرف کنندگان در زمینه خرید وسائل مصرف کننده انرژی و مقدار مصرف آن ها.

2-10- تعلیم هنجارهای رفتاری، ارتقاء رشد فکری مردم و اصلاح سبک زندگی مردم در جهت درک ارزش های منابع انرژی از طریق رسانه ها، در قالب برنامه ها با مقالاتی که تحت نظر متخصصین با تجربه و آگاه تهیه شود و در عین حال سعی گردد اسراف منابع انرژی به عنوان رفتاری کوته فکرانه و غیرعقلایی به مردم شناسانده شود.

3- راهکارهای آموزش

به طور کلی راهکارهای آموزش جهت اصلاح الگوی مصرف در بخش انرژی کشور به 2 بخش آموزش های عمومی و آموزش های تخصصی تقسیم می شود.

3-1- آموزش های عمومی: دولت باید در یک برنامه گسترده در رسانه‌های گروهی و تبلیغاتی و درکتاب های درسی میزان اتلاف منابع انرژی به اطلاع مردم رسانده شود و فرهنگ صرفه جوئی و تلف نکردن منابع انرژی در مردم و به ویژه در نوجوانان و جوانان پرورش داده شده و روش های استفاده صحیح از این منابع به آنان آموخته شود.

3-2- آموزش های تخصصی: با توجه به تجربیات کشورهای موفق و پیشرو و نیز نتایج مطلوب ارزیابی دوره های آموزشی تخصصی برگزار شده مدیریت انرژی برای کارشناسان و مدیران انرژی در برنامه های پنج‌ساله دوم و سوم توسعه کشور، ضرورت استمرار و ارتقاء این دوره های بنیادین به صورت آموزش های تخصصی و کاربردی مدیریت انرژی در کشور به اثبات رسیده است. برخی از نتایج حاصل از برگزاری دوره های آموزشی تخصصی مدیریت انرژی در کشور عبارتند از:

•انتقال دانش و فرهنگ بهینه سازی انرژی.

•انتقال دانش در خصوص تکنولوژی های نوین بهینه سازی انرژی در تمامی بخش های مصرف.

•فرهنگ سازی در صنایع کشور به منظور استفاده بهینه از انرژی.

•اجرای اقدامات بدون هزینه و کم هزینه فراوان کاهش مصرف انرژی در صنایع کشور.

•کاهش مصرف ویژه انرژی (SEC) و هزینه های انرژی در صنعت کشور. (مرکز ملی آموزش مدیریت انرژی، 1385)

4- راهکارهای کاهش تلفات انرژی

بخشی از انرژی داخلی که استخراج گردیده و یا بدون پالایش و تبدیل مورد استفاده قرار می گیرند را انرژی اولیه (Primary Energy) می گویند. به عبارت دیگر، ان رژی اولیه صورتی از انرژی است که در طبیعت در دسترس می باشد. انرژی اولیه شامل نفت خام، گاز طبیعی غنی، مایعات گازی، زغال سنگ سخت، برق آبی، انرژی هسته ای، انرژی خورشیدی، انرژی زمین گرمایی و سوخت های سنتی می باشد.

همچنین انرژی نهایی (Final Energy) بیانگر مصرف انرژی توسط مصرف کننده در بخش های مختلف است که از بخش انرژی اولیه و انرژی ثانویه (Derived Energy) تامین می گردد. به عبارت دیگر انرژی نهایی عبارت است از هر نوع انرژی (اعم از اولیه یا ثانویه ) که پس از کسر تلفات توزیع و مقادیر ذخیره شده، برای خرید در دسترس مصرف کننده قرار می گیرد؛ مانند بنزین موجود در جایگاه های فروش یا برقی که در دسترس خانوار قرار دارد. بنابراین رابطه زیر بین انرژی اولیه و انرژی نهایی برقرار است:

انرژی نهایی + تلفات تبدیل (Transformation Losses) + تلفات انتقال و توزیع (Transmission and Distribution Losses) = انرژی اولیه

در تبدیل انرژی نهایی، انرژی مورد نیاز وارد فرآیندی می شود که بر اساس بازده تجهیزات و دستگاه های مصرف کننده، و برای انتقال انرژی بخشی از آن تلف شده و مابقی مورد استفاده قرار می گیرد که این اتلاف انرژی تقریباً غیر قابل اجتناب است؛ اما می توان به کارگیری راهکارهایی این اتلاف را کاهش داد. اگرچه ممکن است برخی از این راهکارها هزینه های متوسط و بالایی داشته باشند؛ منتها با صرفه جویی که در مصرف انرژی به همراه دارد، علاوه بر مزایای ذکر شده برای چرخه اقتصاد کشور، طی یک دوره زمانی مبلغ هزینه شده بازگشت داده خواهد شد و از آن به بعد هم دارای سود اقتصادی خواهد بود.

برای مثال به دلیل غیر استاندارد بودن آسفالت اغلب بزرگراه ها و جاده های کشور، سالانه انرژی بسیاری در بخش حمل و نقل به دلیل استحکاک زیاد وسایل نقلیه تلف می شود. در صورتی که با صرف هزینه بیشتر و ساخت آسفالت های استاندارد علاوه بر ماندگاری بیشتر به دلیل استحکاک کمتر موجب کاهش مصرف سوخت و انرژی در وسایل نقلیه می‌گردد.

همچنین برای مثال به دلیل اینکه تلفات انرژی در انتقال گاز کمتر از تلفات انرژی در انتقال برق می باشد، لذا چنانچه به جای اینکه در مناطق نفت خیز جنوب کشور منابع گازی به برق تبدیل شود و سپس جهت مصرف به شهرهای بزرگ مانند تهران انتقال یابد، همان گاز تولیدی به پالایشگاه های نزدیک آن شهرهای بزرگ منتقل شود و سپس از آن برق تولید گردد در انتقال انرژی تلفات بسیار کمتر خواهد شد.

5- راهکارهای بهره گیری از انرژی های تجدیدپذیر

در سال‌های آتی به دلیل بحران‌های سیاسی، اقتصادی و مسائلی نظیر محدودیت دوام منابع تجدید‌پذیر، نگرانی‌های زیست‌محیطی، ازدیاد جمعیت و رشد اقتصادی؛ تأمین تقاضای انرژی از مباحث کلی می‌باشد که برنامه‌ریزان انرژی را در یافتن راه‌کارهای مناسب جهت استفاده بیشتر از انرژی‌های تجدیدپذیر در صورت موجود بودن پتانسیل در منطقه و اقتصادی بودن استفاده از آن جهت کاهش مصرف انرژی های فسیلی، به این امر سوق خواهد داد که در برنامه‌های آتی به کارگیری این نوع انرژی با تأمل بیشتری بررسی گردد. انرژی‌های نو شامل انرژی بادی، خورشیدی، بیوماس و بیوگاز، انرژی هیدروژنی، زمین گرمایی، انرژی آبی و جزر و مد دریا می‌باشند که در ادامه وضعیت این انرژی ها در ایران بررسی می‌گردد:

5-1- انرژی‌های بادی

ایران کشوری با باد متوسط است که برخی از مناطق آن باد مناسب و مداومی برای تولید برق دارد. از انرژی‌های بادی جهت تولید الکتریسته و نیز پمپاژ آب از چاه‌ها و رودخانه‌ها، آرد کردن غلات، کوبیدن گندم، گرمایش خانه و مواردی نظیر این‌ها می‌توان استفاده نمود. لکن هزینه غیر اقتصادی استفاده از این انرژی به خصوص در ماشین‌های بادی، به کارگیری از این انرژی را محدود ساخته است.

5-2- انرژی خورشیدی

با توجه به اولویت‌های اقتصادی، تکنولوژی ساخت و مشخصه‌های خاص هر یک از نیروگاه‌های خورشیدی، عمدتاً دو نوع نیروگاه خورشیدی دودکش و سهموی خطی برای شرایط ایران مورد تحلیل اقتصادی قرار گرفته است.کشور ایران روی کمربند خورشیدی جهان قرار گرفته است و یکی از کشورهایی است که از تابش نور خورشید با قدرت و توان مطلوب برخوردار می‌باشد. با توجه به اینکه ایران کشور کوهستانی است و اکثر نقاط آن در ارتفاعی بالاتر از 1000 متر از سطح دریا واقع شده‌اند، توان دریافتی از تابش نور خورشید آن بیشتر خواهد بود. طرح‌های خورشیدیدر ایران شامل نیروگاه دریافت کننده مرکزی، سهموی خطی و سیستم فتوولتاییک و آبگرمکن‌های خورشیدی می‌باشند. (سازمان بهینه سازی مصرف سوخت کشور، 1382، ص68)

5-3- بیوماس و بیوگاز

زیست توده، اصطلاحی در زمینه انرژی برای توصیف کلیه محصولات ناشی از فتوسنتز در میان انوع منابع تجدیدپذیر می‌باشد که برخی از آنها عبارتند از:

5-3-1- محصولات و ضایعات کشاورزی

سالانه مقدار زیادی محصولات کشاورزی تولید می‌گردد و ضایعات آن نیز بسیار زیاد می‌باشد که بسیاری از آنها مجدداً استفاده نمی‌گردد. از یک لحاظ ضایعات کشاورزی را می‌توان به دو دسته تقسیم کرد. ضایعات حاصل در مزارع یا کشتزارها و یا خارج از مزارع. ضایعات حاصل در مزارع به عنوان کود مورد استفاده واقع می‌شوند؛ ولی فرآورده‌های انرژی‌زای مهم که از محصولات و ضایعات کشاورزی به دست می‌آیند الکل و بیوگاز می‌باشند.

5-3-2- ضایعات و فاضلاب‌های صنعتی

این مورد شامل پساب‌های کارخانجات مختلف مثل صنایع نساجی، الکل‌سازی،چوب و کاغذ و پساب صنایع غذایی مانند آب پنیر، ملاس و تفاله میوه‌ها می‌باشد. در پساب کارخانجات مذکور میزان زیادی زیست‌ توده وجود دارد که از آنها برای تولید انرژی و غذای دام می‌توان استفاده کرد. در مورد تولید انرژی بیشتر مسئله تولید الکل از این پساب مطرح است. در ایران مقادیر زیادی تفاله و ضایعات میوه تولید می‌شود که دفع آن مشکلات زیست محیطی فراوانی را ایجاد کرده است.

5-3- ضایعات جامد، فاضلاب‌ها و فضولات دامی

ضایعات جامد شهری، زباله‌ها را شامل می‌شوند که شامل دو نوع، زباله‌های معمولی و ویژه می‌باشند.

الف) زباله‌های معمولی، مانند زباله‌های منازل، زباله‌های حجیم خانگی، زباله‌های غیرآلوده بیمارستانی، زباله باغ‌ها و گلخانه‌ها و زباله بخش کسبه و ادارات می‌باشد.

ب) زباله‌های ویژه، مانند زباله‌های صنعتی، نخاله‌های ساختمانی، لاستیک‌های فرسوده، مواد رادیواکتیو و زاله‌های آلوده بیمارستانی.

بهترین روش برای حذف ضایعات جامد و استفاده بهینه از آنها تهیه کمپوست است که توسط میکروارگانیسم‌‌های مختلف در حضور رطوبت و گرما در شرایط هوازی صورت می‌گیرد. با حجم بسیار زیاد زباله شهرهای بزرگ در ایران، روش کمپوست مقرون به صرفه خواهد بود. در کشورهای مختلف از روش‌های گازی کردن و پیرولیز جهت تبدیل ضایعات جامد به گاز استفاده شده است. گاز ایجاد شده در ژنراتورها و توربین‌های بخار نهایتاً به برق تبدیل شده و مورد استفاده قرار گرفته است. پسماندهای آشپزخانه منبع مناسبی برای تولید بیوگاز هستند. بیوگاز حاصل، می‌تواند جایگزین سوخت‌های فسیلی آشپزخانه گردد.

5-4- انرژی زمین گرمایی

انرژی زمین گرمایی از حرارت حاصل از تجزیه مواد رادیواکتیو، هسته مذاب کره، کوهزایی و واکنش‌های درون زمین سرچشمه می‌گیرد. موقعیت مخازن انرژی زمین گرمایی اکثراً بر کمربند زمین لرزه جهان منطبق می‌باشند. بنابراین با توجه به اینکه ایران روی کمربند زلزله قرارداد پتانسیل قابل توجهی در این زمینه برخوردار است. وجود کوه‌های آتشفشانی و چشمه‌های آب گرم در اکثر نقاط ایران، نشان‌دهنده پتانسیل زمین‌ گرمایی ایران است.

5-5- انرژی هیدروژنی

الکتریسته و حرارت مورد نیاز برای تولید هیدروژن به روش‌های متفاوت (الکترولیز، ترموشیمیایی، فتولیز و ترمولیز) به وسیله منابع انرژی تجدیدپذیر گوناگون قابل تهیه می‌باشد. برای تولید هیدروژن انرژی به صورت الکتریسته و یا به صورت حرارت مورد استفاده قرار می‌گیرد. از انرژی هیدروژنی از طریق آب با استفاده از روش الکترولیز قلیایی یا استفاده از ذخیره‌سازی می‌توان به عنوان سوخت وسایل نقلیه، سوخت نیروگاه‌ها و مصرف انرژی در بخش خانگی استفاده نمود. با استفاده از انرژی زمین‌گرمایی می‌توان از انرژی هیدروژنی تولیدی از طریق الکترولیز پیشرفته از نوع بخار آب با درجه حرارت بالا جهت مصرف در بخش‌های حمل و نقل، صنعتی و گرمایش در بخش خانگی و تجاری استفاده نمود. به کارگیری انرژی خورسیدی جهت تولید انرژی‌های هیدروژنی با استفاده از الکترولیز قلیایی در بخش حمل و نقل به کار گرفته می‌شود و همچنین با استفاده از هیدروژن آزاد شده از طریق پیل سوختی می‌توان برق نیز تولید نمود.

5-6- انرژی هسته‌ای

در ایران تاکنون جهت تولید برق از انرژی اتمی استفاده نشده است؛ در صورتی که با توجه به تجدید پذیر بودن انرژی هسته ای و مهیا بودن تمام مواد اولیه آن در ایران، امکان به کارگیری گسترده آن در شبکه برق کشور وجود دارد. از طرفی در مقایسه با دیگر انرژی های تجدید پذیر، در صورت وجود مواد اولیه و فناوری های مورد نیاز، انرژی هسته ای می تواند انرژی الکتریسته بیشتر و ارزان تری را وارد شبکه برق هر کشوری نماید.

6- احیاء و به روز رسانی شیوه های سنتی بهره مندی از انرژی

یکی دیگر از راهکارهای برخواسته از فرهنگ بومی جهت اصلاح الگوی مصرف انرژی در کشور؛ استفاده از انرژی های پاک به روش روش های سنتی می باشد. در فرهنگ بومی و ملی ایرانیان روش های متعددی جهت بهره برداری از انرژی های پاک ابداع شده است که بازشناسی و به روز رسانی آنها می تواند در اصلاح الگوی مصرف انرژی در کشور مؤثر باشد.

برای مثال احیاء غنوات که در گذشته بسیار مرسوم بوده است و می توان بدون مصرف انرژی الکتریکی؛ زمین های کشاورزی را آبیاری نمود. احیاء آسیاب های آبی؛ احیاء سیستم های بادگیری خنک کننده در خانه های قدیمی شهر یزد؛ استفاده از اختلاف سطح رودخانه ها و به کارگیری دینام در تولید الکتریسته و غیره از دیگر روش های استفاده از انرژی های پاک به روش سنتی می باشند.

جمع بندی و پیشنهادات:

روند مصرف انرژی در کشورهای در حال توسعه نشان می‌دهد که رشد جمعیت،‌ توسعه فنی، اقتدار سیاسی،‌ استقلال ملی و شکوفایی فرهنگی رابطه مستقیمی با مصرف انرژی دارد. این در حالی است که رشد مصرف انرژی و افزایش نیاز به انرژی از یک سو و محدودیت‌های ذخایر و پایان پذیر بودن منابع انرژی فسیلی و مشکلات زیست محیطی ناشی از مصرف این منابع از سوی دیگر، دلایل قابل توجهی است که ضرورت صرفه جویی مصرف انرژی در جوامع بشری را یادآور می‌شود.

درکشور جمهوری اسلامی ایران با وجود اینکه بر اساس اعتقادات دینی جامعه صرفه جویی و دوری از اسراف یک امر پسندیده و واجب محسوب می شود، منتها ارزان بودن قیمت حامل‌های انرژی و در دسترس بودن انواع منابع انرژی سبب شد تا جامعه ما با تاخیر قابل توجهی به ضرورت بهینه سازی مصرف انرژی بیاندیشد. با این وجود آنچه مسلم است اتخاذ راهکارهای مناسب برای جلوگیری از اتلاف و مصرف بی‌رویه انرژی و اصلاح الگوی مصرف در کشور نیز روز به روز بیشتر احساس می‌شود، چرا که جلوگیری از به هدر رفتن سوخت‌های فسیلی، علاوه بر دستیابی سریعتر به توسعه پایدار و حفظ منابع برای نسل های آینده،کاهش آلودگی محیط زیست که یکی از معضلات اصلی جوامع امروز است را نیز در پی خواهد داشت و با توجه به اقدامات جهانی در زمینه کاهش آلاینده ها این خود عامل دیگری برای تلاش هر چه بیشتر در این زمینه بشمار می‌رود.

دستاوردهای تحقیق حاضر می تواند گامی مثبت در جهت اتخاذ سیاست ها و راهکارهای غیر قیمتی اصلاح الگوی مصرف انرژی در ایران باشد که برای تحقق این امر مهم لازم است:

1.راهکارهای پیشنهادی که در یافته های این تحقیق بیان شده است، بطور جدی مورد توجه دستکاه های مربوطه قرار گیرد.

2.با توجه به دستیابی ایران به انرژی هسته‌ای جهت بهره مندی از مناسب ترین انرژی تجدیدپذیر در ایران، ایجاد نیروگاه های هسته‌ای با اولویت در برنامه‌های دولت قرار گیرد.

3.با توجه شرایط جغرافیایی و میدان تابش آفتاب در ایران موضوع انرژی خورشیدی نیز با جدیت دنبال گردد.

4.با توجه به اعتقادات و باورهای مذهبی و پایبندی مردم به نظرات علما و مراجع دینی، توصیه‌های شرعی در مورد صرفه‌جویی در مصرف انرژی به مردم داده شود.

5.دشواری تولید و عرضه انرژی اولیه و اهمیت اصلاح الگوی مصرف انرژی و صرفه‌جویی در آن، در مدارس، دانشگاه ها و مراکز علمی و همچنین از طریق رسانه‌‌های جمعی بطور مرتب و با شیوه‌ها مناسب اطلاع رسانی شود.

6.اهمیت حفظ سلامت انسان و محیط زیست که با مصرف بی‌رویه انرژی به مخاطره افتاده و همچنین خطراتی که با روند صعودی موجود مصرف انرژی متوجه مردم ایران است را از نظر اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و... به مردم اطلاع رسانی شود.

منابع و مآخذ:

1.وزارت نیرو. (1385). \"آمار و نمودارهای انرژی ایران و جهان 1385\" ، دفتر برنامه ریزی کلان برق و انرژی وزارت نیرو جمهوری اسلامی ایران

2.عشقی ملایری، بهروز. (1384). \"مجموعه مقالات دومین کنفرانس روش های پیشگیری از اتلاف منابع ملی\" ، تهران: فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران، صص.613-618.

3.سازمان بهینه سازی مصرف سوخت کشور. (1382). \"اطلاعات انرژی کشور 1380\" ، ایران، تهران: واحد تولید نشر ذره.

4.محمدی‌ اردهالی، مرتضی. (1382). \"مفاهیم بهینه‌سازی مصرف انرژی\"، مجله اقتصاد انرژی، شماره آبان 1381، ایران.

5.مقدم، محمدرضا. (1383). \"اصلاح سبد انرژی ایران تا سال 1400\" ، ایران، تهران: انتشارات نگاه شرقی سبز.

6.مرکز ملی آموزش مدیریت انرژی (NTCEM)، (1387). \"معرفی مرکز ملی آموزش مدیریت انرژی در صنعت کشور\"، معاونت امور برق و انرژی وزارت نیرو جمهوری اسلامی ایران.

7.ECO, (2001). ECO Regions Energy Conservation and Efficiency Workshop, Ankara, Turkey, October 2001
8.ERI (Energy Research Institute), (2000). “Thailand Energy Strategy and Policy”, Chulalongkom University, Bangkok, Thailand.
9.NEPO, (2002) b. “Outcome of the Energy Conservation Program Implementation During the Fiscal Period 1995-1999”, National Energy Policy Office: Office of the Prime Minister of Thailand
10.RCEP, (1998). “Prospects for Energy Saving and Reducing Demand for Energy in the UK.”, Royal Commission Environmental Pollution.
11.Soest D.van and E.H.Bulte, (2001). “Does the Energy-Efficiency Paradox Exist? Technological Progress and Uncertainty”, Environmental & Resource Economics, 18(1), pp.101-112.
12.Uyterlinde M.A., et.al, (1999). “Integrated Evaluation of Energy Conservation”, National Report for the Netherlands, Energy Research Center of the Netherlands, Report No. ECNC-99-005.
13.World Energy Council(WEC), (2001) a. “Energy Efficiency Policies and Indicators”, a Report by the Word Energy Council, October 2001, London, United Kingdom.
14.World Energy Council(WEC), (2008). “Energy Efficiency Policies around the World: Review and Evaluation Executive Summary”, a Report by the Word Energy Council, London, United Kingdom, ISBN: 0 946121 30 3.

 

نویسنده : مولف/مترجم: روح الله تولایی،منبع: پایگاه اطلاع رسانی رجانیوز تهیه و تنظیم: پایگاه مقالات مدیریت www.SYSTEM.parsiblog.com

تاریخ ارسال : دوشنبه ۳۰ آذر ۱۳۸۸

چهارشنبه بیست و یکم 11 1388

               

   

           فهرست مطلب :           مقدمه ..........................................................    3   اصلاح الگوی مصرف ......................................    4   اصلاح الگوی مصرف از دستگاه دولتی ..................    6   پیگیری اصلاح الگوی مصرف در مجلس.................     9   دولت پیشگام شود ...........................................     9   دستگاه دولتی بیشترین مصرف کننده .....................     10   اصلاح الگوی مصرف در برنامه پنجم ..................     11   نتیجه گیری .................................................     12   منابع.........................................................     13             چکیده:
سال‌هاست که از هدرروی حامل‌های انرژی ، مواد غذایی ، کاهش بهره‌وری و ... سخن به میان می‌آید و با وجود پاره‌ای از برنامه‌ریزی‌ها مقوله مهم اصلاح الگوی مصرف جدی گرفته نشده است اما به نظر می‌رسد امسال با نامگذاری سال 88 به عنوان سال اصلاح الگوی مصرف از سوی رهبر معظم انقلاب و تاکیدی که در این ارتباط شده است عزمی جدی در تمامی بخش‌ها برای اصلاح الگوی مصرف به وجود آید.برای دستیابی به اهداف اصلاح الگوی مصرف باید بدنه دولت و دهک‌های بالای درآمدی پیشگام شوند و برای مردم الگوسازی کنند. اتخاذ راهکارهای مبتنی بر اصلاح الگوی مصرف امری ضروری در اقتصاد کشور است، چرا که مصرف بی‌رویه از عوامل مهم در جهت تعدیل اقتصاد کشور به شمار می‌آید و باید این مشکل مرتفع می‌شد.
    مقدمه :       اصلاح الگوی مصرف که به معنی نهادینه کردن روش صحیح استفاده از منابع کشور است   وسبب ارتقای  شاخص های زندگی وکاهش هزینه ها وزمینه برای گسترش عدالت است .   از طرفی الزام مصرف بهینه باعث می شود ،تاعلاوه بر پیشرفت علمی ناشی از ارتقای فن    آوری در طراحی وساخت وسایل وتجهیزات بهینه مطابق با استانداردهای جهانی ،فرصت    توزیع مناسب منابع وبه تبع آن پیشرفت در دیگر بخش های که کمتر مورد توجه بوده است   نیز فراهم گردد .ازاین رو ارتباط منطقی بین نامگذاری سال اول دهه پیشرفت وعدالت به   مصرف بیشتر نمایان می شود .   اصلاح الگوی مصرف نیازمند فرهنگ سازی پایدار است ،واین خود نیازمند راهکاری است   تا همه افراد جامعه الزام رفتارهای اصلاح مصرف رااحساس کنند ،وبه تدریج این اصلاح    نهادینه شده وبه یک رفتار پایدار ونهایتا به یک فرهنگ در تمامی عرصه مصرف تبدیل   شود .     اصلاح الگوی مصرف در دو سطح "تولید کالا"و"مصرف کالا" قابل بررسی است . در    سطح تولید کالا که از مرحله تبدیل مواد خام تا انتقال وتوزیع به مصرف کننده را شامل    می شود ،نیاز است که سازندگان وتولید کنندگان هردوبخش دولتی وخصوصی علاوه بر   رعایت ضوابط قانونی فن آوری تولید خود رابااستاندارد جهانی ویا حتی الامکان با اقلیم   هر منطقه مطابق کند .         اصلاح الگوی مصرف، تکلیف ملی و شرعی       حضرت آیت الله خامنه‌ای رهبر انقلاب اسلامی در پیامی به مناسبت آغاز سال نو، سال جدید را سالی مهم خواندند و با ابراز امیدواری درباره غلبه قدرت ایمانی ملت ایران بر همه حوادث و تحولات این سال، افزودند: با توجه به اهمیت "حیاتی و اساسیِ مصرف مدبرانه و عاقلانه منابع کشور"، سال جدید را در همه زمینه ها و امور، سال اصلاح الگوی مصرف می دانم.  اهمیت و سبب این نامگذاری را زمانی در می یابیم که میزان مصرف در ایران را با کشور های دیگر مطالعه، مقایسه و مورد بررسی قرار دهیم.
بر اساس گزارش، موسسه «مارکت اوراکل» ایران از نظر ارائه بنزین ارزان سومین کشور و از نظر میزان یارانه پرداختی به این کالا نخستین کشور در میان کشورهای جهان است و بیش از 36 درصد کل مصرف بنزین خاورمیانه در سال 2007 در ایران مصرف ‌گردیده است. متوسط مصرف سوخت خودروهای بنزینی در کشورمان حدود 11 لیتر در روز است در حالی که متوسط مصرف سوخت در کشورهای دیگر نظیر آلمان و ژاپن 5/2، در انگلیس 5/3، در فرانسه 9/1، در کانادا 5/6 و در کشور آمریکا 3/7 لیتر در روز است.هر 10 سال یک بار میزان مصرف سوخت در ایران 2 برابر می‌شود اما این نرخ رشد در مقیاس جهانی یک تا 2 درصد بیشتر نیست و میزان سوخت مصرفی جهان در حدود هر 50 سال یک بار 2 برابر می‌شود.
      یعنی ایران در مقایسه با میانگین جهانی 4 تا 5 برابر بیشتر سوخت مصرف می‌کند. هم‌اکنون 9 درصد سوخت جهان در ایران و توسط تنها یک درصد جمعیت جهان مصرف می‌شود. و هر ساله بیش از 38درصد از بودجه سالانه دولت ایران به یارانه بنزین اختصاص می‌یابد در حالی که در صورت مصرف استاندارد، ایران می‌تواند یکی از صادر کنندگان بنزین باشد.
سرانه مصرف نان در ایران به گفته معاون وزیر بازرگانی حدود 160 کیلوگرم در سال است که نسبت به کشورهای اروپایی نظیر فرانسه که 56 کیلوگرم و در آلمان 70 کیلوگرم در سال است بیش از 2 تا 3 برابر است.

براساس گزارش صندوق بین‌المللی پول، ایران دومین کشور جهان از نظر پرداخت یارانه انرژی با رقم 37 میلیارد دلار می‌باشد .مصرف سرانه انرژی در ایران به ازای هر نفر بیش از 5 برابر مصرف سرانه کشوری مانند اندونزی با 225 میلیون نفر جمعیت، 2 برابر چین با یک میلیارد و 300 میلیون نفر جمعیت و 4 برابر کشور هند با یک میلیارد و 122 میلیون نفر جمعیت است .

در بخش ساختمان و مسکن ایران براساس آمار و ارقام منتشره، متوسط مصرف انرژی به ازای هر مترمربع در ایران 6/2 برابر متوسط مصرف در کشورهای صنعتی است که در بعضی از شهرهای کشورمان، این رقم به حدود 4 برابر می رسد.

الگوی مصرف آب آشامیدنی بر اساس اعلام بانک جهانی برای یک نفر در سال، یک متر مکعب و برای بهداشت در زندگی به ازای هر نفر، 100 متر مکعب در سال است
  . بر این اساس، در کشور ما 70 درصد بیشتر از الگوی جهانی آب مصرف می‌شود! از نظر مصرف برق هم ، ایران نوزدهمین کشور پرمصرف برق در دنیاست.ودولت سالیانه یارانه‌ 4 هزار میلیارد تومانی برای برق در نظر می گیرد.  
ایران بعد از کشورهای امریکا و روسیه در رتبه سوم مصرف جهان قرار دارد؛ میزان مصرف گاز طبیعی در ایران از 68 میلیارد متر مکعب در سال 2001 با متوسط رشد سالانه 3/10 درصد به 123 میلیارد متر مکعب در سال 2008 رسیده و پیش بینی می شود در سال 2012 میلادی میزان مصرف به 277 میلیارد متر مکعب برسد.
 و با ادامه این روند در سال های آینده ایران به یک مصرف کننده بزرگ گاز طبیعی در جهان تبدیل خواهد شد.این در حالی است که دولت در سال گذشته 134هزار میلیارد ریال یارانه گاز به مشترکان بخش خانگی تعلق داده است. سرانه مصرف شکر در ایران 29 کیلو گرم است در حالی که میانگین مصرف شکر در جهان 22 کیلو گرم می باشد . و نیز تحقیقات کارشناسان نشان می دهد ایرانی ها ۳۰ درصد بیشتر از میانگین جهانی روغن مصرف می کنند و همچنین مصرف میوه در ایران 4 برابر استاندارد جهانی است. همانطور که مشاهده می کنیم مقایسه میزان مصرف در بخش های مختلف با سایر کشورها ، نشان‌دهنده وضعیت بسیار نامطلوب مصرف در همه زمینه ها است. و جالبتر اینجاست که سالیانه نزدیک به 2/12 هزار میلیارد تومان یارانه واقعی و 78 هزار میلیارد تومان یارانه پنهان پرداخت می کنیم. که درمجموع مبلغ کل یارانه آشکار و پنهان دولت چیزی در حدود 90 هزارمیلیارد تومان است.    
اصلاح الگوی مصرف از دستگاه‌های دولتی آغاز شود     سال‌هاست که از هدرروی حامل‌های انرژی ، مواد غذایی ، کاهش بهره‌وری و ... سخن به میان می‌آید و با وجود پاره‌ای از برنامه‌ریزی‌ها مقوله مهم اصلاح الگوی مصرف جدی گرفته نشده است اما به نظر می‌رسد امسال با نامگذاری سال 88 به عنوان سال اصلاح الگوی مصرف از سوی رهبر معظم انقلاب و تاکیدی که در این ارتباط شده است عزمی جدی در تمامی بخش‌ها برای اصلاح الگوی مصرف به وجود آید. بی‌شک اصلاح الگوی مصرف زمانی می‌تواند به نتایج مورد نظر برسد که بسترهای لازم فراهم باشد. آموزش مردم و فرهنگ‌سازی در زمینه مصرف از طریق رسانه‌ها و کتب آموزشی در مدارس و اقدامات زیربنایی وزارتخانه‌ها برای اجرایی شدن اصول این الگو می‌تواند عزم جدی را به وجود آورد. نامگذاری سال 88 به عنوان سال اصلاح الگوی مصرف در شرایطی که کار بررسی طرح تحول اقتصادی و بحث هدفمند کردن یارانه‌ها بزودی در کمیسیون‌های مجلس آغاز می‌شود، می‌تواند شکل جدی‌تری به برنامه‌ریزی‌ها در این ارتباط بدهد.
 
اصلاح الگوی مصرف در تمام زمینه‌ها : مصرف کلا هزینه است و زمانی که مصرف می‌کنیم، بابت آن باید پول پرداخت کنیم و این مصرف می‌تواند در ارتباط با انرژی، مواد غذایی و حتی زمان باشد. به عبارتی وقتی صحبت از کاهش هزینه‌ها و تغییر نگاه به کنترل هزینه‌ها به میان می‌آید ، منظور فقط کنترل مصرف انرژی نیست بلکه در استفاده از زمان و فرصت نیز معنی پیدا می‌کند، وقتی بتوانیم بهره‌وری نیروی انسانی را افزایش دهیم و به اصلاح سیستم بپردازیم با رقابت در فضای عادلانه تغییر الگوی مصرف می‌تواند در انعطاف‌پذیری بیشتری تحقق یابد.. بهره‌وری باید تفکیک شود و باید دید چه بخشی از کاهش بهره‌وری مربوط به قوانین، چه بخشی مربوط به دولت و چه بخشی مربوط به بخش خصوصی است. نوع عملکرد واحدها در بخش خصوصی نشان داده است که بهره‌وری در قیاس با بخش دولتی بالاتر است  البته تا رسیدن به نقطه مطلوب فاصله است و در این زمینه نیازمند اصلاح قوانین دست و پاگیر از جمله قانون کار و فضای کسب و کار هستیم.
اصلاح الگوی مصرف ابتدا بایداز دولت آغاز و اگر دولت بخوبی عمل کند، مردم راهشان را پیدا خواهند کرد و برای آن که بخش خصوصی و مردم را در این قالب هدایت کنیم دولت باید نقش‌آفرینی بیشتری داشته باشد. دولت می‌تواند با تعیین سرفصل‌های مناسب مثل قیمت‌گذاری مناسب حامل‌های انرژی، نوع هزینه‌ کردن سرمایه ملی به سرمایه‌گذاری‌های ثابت و سرمایه‌گذاری‌های زیربنایی به عنوان یک هدایت کلی اقدام کند. ومردم  در مسیری که هموار می‌شود راه درست را اختیار می‌کنند و انسان‌های هوشمندی هستند.انرژی از نوع سرمایه است و سرمایه ملی محسوب می‌شود بنابراین مبلغی که به عنوان یارانه از انرژی حذف می‌شود تا الگوی مصرف اصلاح شود باید در جهت سرمایه‌گذاری در بخش تولید و آن هم با مدیریت بخش خصوصی سرمایه‌گذاری شود. 
  پیگیری اصلاح الگوی مصرف در مجلس در بحث سند چشم‌انداز 20 سال تاکید شده است که ظرف 20 سال باید اتکای اقتصادی کشور به درآمدهای نفتی کاهش یابد و کشور باید حرف اول را در خاورمیانه چه در بعد اقتصادی، چه فرهنگی و چه مسائل زیست‌محیطی بزند همچنین در اصل 44 به تقویت بخش خصوصی و تعاونی تاکید شده تا با مدیریت بخش خصوصی و نظارت دولت فعالیت‌های اقتصادی از رونق و بهره‌وری بالاتری برخوردار شود بنابراین مجلس نیز در زمینه تحقق اصلاح الگوی مصرف نگاهش دستیابی به اهداف سند چشم‌انداز، قانون برنامه پنجم توسعه و اصل 44 قانون اساسی است. اصلاح الگوی مصرف باید در بخش مسکن ساخت و سازها باید به سمتی برود که از هدرروی انرژی جلوگیری شودو یا در بحث نان که همواره ارقام بالایی از ضایعات آرد و نان اعلام می‌شود باید با جایگزینی نان‌های صنعتی به جای سنتی و همچنین به کار گیری شیوه‌های بهینه پخت نان از ضایعات جلوگیری کرد بنابراین می‌بینید که مقوله اصلاح الگوی مصرف بسیار گسترده است و بخش‌های متنوعی را در بر می‌گیرد. 
مجلس نیزدر قالب طرح تحول اقتصادی و بحث هدفمند کردن یارانه‌ها که بررسی آن از اوایل سال جاری  در کمیسیون‌های مجلس آغاز می‌شود بحث اصلاح الگوی مصرف را دنبال کند. وی تاکید کرد: اصلاح الگوی مصرف نیازمند عزم ملی چه از سوی دولت و چه مردم است و تنها با همکاری همه‌جانبه می‌توان چنین الگویی را  پیاده کرد.
 
دولت پیشگام شود

 
برای دستیابی به اهداف اصلاح الگوی مصرف باید بدنه دولت و دهک‌های بالای درآمدی پیشگام شوند و برای مردم الگوسازی کنند. اتخاذ راهکارهای مبتنی بر اصلاح الگوی مصرف امری ضروری در اقتصاد کشور است، چرا که مصرف بی‌رویه از عوامل مهم در جهت تعدیل اقتصاد کشور به شمار می‌آید و باید این مشکل مرتفع می‌شد. در جهت عملیاتی شدن طرح اصلاح الگوی مصرف باید در مجلس فراکسیونی به منظور هدایت، حمایت و نظارت بر نحوه اجرای طرح با اعمال تدابیر کارشناسان در جهت پیشگیری از هدر رفت منابع و انرژی تشکیل شود.مصارف در بخش خانگی یک سوم بخش دولتی است، لذا برای کنترل و پیشگیری از اسراف بی‌رویه منابع در قدم اول باید ادارات، نهادها و سازمان‌های دولتی با پذیرش نقص‌های خود در این زمینه با رعایت اصول و قواعد اصلاح مصرف به الگویی برای دیگر اقشار جامعه تبدیل شود. 

باید این طرح را از قالب شعار خارج کرد و با نگرشی عملیاتی به آن، همراهی قوای سه‌گانه کشور را به منظور حمایت از طرح در مسیر اجرا مدنظر داشت. همزمان با شروع به کار مجلس،‌ نقاط ضعف و قوت روش‌های کنونی بررسی ‌شود و برای پیشگیری از هدر رفت منابع،‌ زمان و انرژی در جهت عملیاتی کردن طرح اصلاح الگوی مصرف، در این مسیر با جدیت گام بر خواهیم برداشت.
 
 
‌ با توجه به این‌که استفاده از خودروها و وسائط نقلیه دیزلی در بیشتر نقاط جهان امروز رایج شده، اما در کشور ما فناوری در عرصه صنایع و تولید داخلی هنوز به روز رسانی نشده است و بسیاری از تولیدات داخلی بخصوص خودروها و لوازم برقی از استاندارد جهانی به دور بوده و از کیفیت کافی برخوردار نیستند.
 
دستگاه‌های دولتی بیشترین مصرف‌کننده   ‌ مدیران و مسوولان باید برای زمان متعلق به کار خود، هزینه فرصت را مشخص کنند و ساعات مفید کاری در ادارات و سازمان‌های دولتی را ارتقاء دهند و از هدر رفت زمان و انرژی بکاهند.
‌ دو رویه را درخصوص اصلاح الگوی مصرف باید مد نظر داشت،‌ این موضوع باید هم از دید نظری و هم از دید عملی بررسی شود و در مسیر اجرا تمامی ابعاد آن باید مورد توجه قرار گیرد. 

به لحاظ نظری باید دیدگاه خود را نسبت به مقوله مصرف تعدیل کنیم، یا به عبارت دیگر، به اسراف یا تفریط معترف باشیم و برای خارج شدن از کاستی‌ها و عقوبت افراط و تفریط باید از هر گونه اسراف در هر جایگاهی بپرهیزیم. 
در کشور باید الگوی مصرف جامعی تعریف شود که هم به لحاظ عملی و هم نظری برای عموم قابل اجرا و درک باشد تا با تکیه بر چنین الگویی بتوان در جهت رفع نواقص گام برداشت و به اعتدال لازم برای مبارزه با افراط و تفریط دست یافت.
 

 


برای تحقق این امر (اصلاح الگوی مصرف) در سطح کلان باید سازوکارهای تشویق و تنبیه را در برنامه‌های اجرایی گنجاند و با آموزش عمومی آحاد مردم و حمایت دستگاه‌های ذی‌ربط پذیرش، اجرای این طرح را به باوری در اذهان بدل سازیم و این به آن مفهوم است که باید در این زمینه فرهنگ‌سازی لازم صورت پذیرد. مدیران و مسوولان باید برای زمان متعلق به کار خود، هزینه فرصت را مشخص کنند و ساعات مفید کاری در ادارات و سازمان‌های دولتی را ارتقاء دهند و از هدر رفت زمان و انرژی بکاهند.
دولت وظیفه دارد در جهت اصلاح الگوی مصرف، گام‌های اساسی بردارد و با حمایت و نظارت لازم طرح مذکور را با درایت به سرمنزل مقصود برساند، البته بر دیگر قوای اجرایی نیز واجب است که در این مسیر دولت را یاری کنند.

 

 
اصلاح الگوی مصرف در برنامه پنجم یکی از اهداف صریح طرح تحول اقتصادی که از سال گذشته معرفی شد، استفاده بهینه از منابع بوده است.  رهبر معظم انقلاب سال گذشته نیز روی طرح تحول اقتصادی و محورهای آن بویژه طرح هدفمند کردن یارانه‌ها صحه گذاشتند و امسال نیز بزرگ‌ترین سرمایه مورد نیاز برای اجرای این کار را نیز ایشان فراهم کردند.   با نامگذاری امسال به عنوان سال اصلاح الگوی مصرف، اولویت بخشیدن به بحث استفاده صحیح از منابع مطرح است و ما نیز طبعا در راستای اجرای طرح تحول اقتصادی، این موضوع را به عنوان موضوع اصلی پیگیری می‌کنیم. یکی از برنامه‌های اجرایی برنامه پنجم توسعه را نیز به اصلاح الگوی مصرف اختصاص ‌دهیم و این کار بسیار مهم و موثر خواهد بود.
  نتیجه گیری :   امید است ، با هدف پاسداری از فرهنگ غنی اسلامی که در بیانات و استراتژدی  ،راهبردی که مقام معظم رهبری در پیام خود تبین فرمودند ،وبرخورداری از اندیشه های استوار رهبر  حکیم که همواره راه گشای مسائل گوناگون اجتماعی ،فرهنگی ، اجتماعی ، اقتصادی وسیاسی کشور است و یک عزم جدی در دولت ومجلس ،ومردم برای تهیه یک در جهت اجرای اصلاح الگوی مصرف تهیه شود .ونباید خودمان رابا برگزاری چند سمینار وکنگره دراین خصوص سرگرم وازاصل پیام غافل شویم . در سطح "مصرف کالا " باید برای فرهنگ سازی نحوه مصرف بهینه خصوصا آب ،برق گاز که تهیه آنها برای مصرف کننده سهل الوصل تر است . آموزش ازطریق مدارس ،  رسانه ها،تولیدکنندگان ، وزارت نیرو و شرکت گاز بسیارموثرتر باشد. همچنین مردم ایران به علت پیوند دین ومظاهر مقدس دینی به خوبی سنت های نهادینه شده را می پذیرند .وبدان ارج می نهند .لذامی توان دربخش آموزش از تعالیم وآموزه های دینی که بر صرفه جویی تاکید دارند ،نیز بیشتر بهره برد . ازآنجا که جهت تغییرالگوی مصرف ،شناخت عمیق نیازهای هردوبخش مردمی ودولتی ضروری است باید مصرف سرانه دهک ها با سطح دستمزدها واستاندارها ی مصرف جهانی دقیقا مقایسه شود .وسپس درصد ومیزان یارانه لازم برای هریک ازکالابرای هریک از کالا مشخص شده وقیمت یارانه ای وغیریارانه ای از آن تعیین گردد. بنابراین می توان دریافت که اصلاح الگوی مصرف هم نیاز(وحتی پیش نیاز) هدفمند سازی یارانه هاست .تمامی این موارد جزباوضع قوانین ونظارت برحسن اجرای آن میسر نیست ،وازاین روست که نقش وتاثیر مجلس دراصلاح الگوی مصرف نمایان تر می شود. تحقق فرمایشات مقام معظم رهبری به صورت واقعی تنها با ورود همه جانبه مردم ،دولت
ومجلس امکان پذیر است و ورود به این پیکار امروز یک تکلیف شرعی وملی است .

 

منابع :

 

      1- خبرگزاری مهر ،سید سمش الدین حسینی 1387 2- سایت وزارت امور اقتصادی ودارایی . حسینی 1388 3- مسعود احمدی – 1388 –خبرگزاری مهر 4- خبرگزاری فارس – 1387 5- www.farsnews.ir  

مقدمه بدون شک بهبود عملکرد مصرف کننده‌های انرژی با هدف استفاده بهینه از منابع انرژی از جمله سر فصلهای مهم در تحقیقات محسوب می‌گردد. پس از بحران انرژی در سال 1973 فعالیتهای پژوهشی دامنه داری در زمینه کاهش مصرف انرژی در شاخه‌های مختلف مصرف کننده شروع گردید. به گونه‌ای که بحران انرژی در سال مذکور نقطه عطفی در روند بهینه سازی مصرف انرژی در تمامی زمینه‌های مرتبط با انرژی به شمار می‌رود.
صنعت لوازم خانگی نیز از این امر مستثنی نبوده و طی سه دهه اخیر تحولات قابل توجهی را در مصرف برق شاهد بوده است. لوازم خانگی به دلیل گستردگی موارد مصرف آن سهم قابل توجهی از مصرف برق بخش خانگی را شامل می‌گردد. به گونه‌ای که مصرف سرانه برق و بهره‌مندی خانوار از لوازم خانگی به عنوان شاخصهایی برای تعین سطح رفاه عمومی در کشورهای مختلف مطرح گردیده است. در میان لوازم خانگی ، یخچال - فریزرهای خانگی ، کولرهای آبی ، کولرهای گازی و ماشینهای لباسشویی از جمله پرمصرفترین لوازم به شمار می‌روند.
تجارب دیگر کشورها مؤید آن است که پتانسیل کاهش مصرف انرژی در محصولات مذکور به میزان قابل توجهی وجود دارد. در این راستا تحقیقات وسیعی در زمینه بهینه سازی مصرف برق در لوازم خانگی مذکور در بخش انرژی مرکز تحقیقات نیرو انجام پذیرفته و امکان کاهش مصرف برق در محصولات تولید داخل مورد بررسی همه جانبه قرار گرفته است.
در بررسیهای به عمل آمده علاوه بر ارزیابی وضع موجود صنایع لوازم خانگی داخلی ، به محدودیتها و امکانات موجود به منظور اجرای طرحهای بهینه سازی پرداخته شده و امکان انجام اصلاحات پیشنهادی در قالب ارزیابیهای فنی و اقتصادی طرحهای مذکور ارائه گردیده است. علاوه بر این با توجه به اینکه لزوم صرفه جویی انرژی در تمامی وسایل و تجهیزات انرژی در کشور بصورت قانون در آمده و آئین نامه‌های اجرایی آن نیز به تصویب رسیده است، بنابراین نتایج بدست آمده در طرحهای بهینه سازی می‌تواند در تعیین خط مشی و اجرای برنامه‌های اجرایی به منظور دستیابی به اهداف از پیش تعیین شده کمک شایانی نماید.
طرحهای بهینه سازی در لوازم خانگی پر مصرف طرحهای بهینه سازی مصرف برق در یخچال - فریزرهای خانگی امروزه ، یخچال فریزرهای خانگی از جمله ضروری‌ترین نیازهای اولیه هر خانواده به شمار می‌روند. با توجه به درصد خانواده‌های بهره‌مند از این وسیله خانگی و در مقایسه با سایر لوازم خانگی؛ در ردیف اولین و مهمترین وسیله خانگی در کشور قرار داده شده‌اند. اگر هر یخچال بطور متوسط 500 کیلووات ساعت در سال برق مصرف نماید، توان مصرفی ناشی از یخچال فریزرها معادل 1085 مگاوات بدست می‌آید که با توجه به هزینه‌های تولید ، انتقال و توزیع برق ، اهمیت بهینه سازی مصرف برق این وسیله پر مصرف بیش از پیش روشن می‌گردد.
برای تعیین پتانسیلهای صرفه جویی در این وسیله خانگی تحقیقات نظری و تجربی بر روی تعدادی از یخچال - فریزرهای تولید داخل انجام و عوامل مؤثر بر مصرف انرژی یخچالهای مورد بررسی تعیین گردید. در یک بررسی اجمالی روشن شد که افزایش ضخامت عایق مورد استفاده در کابینت ، استفاده از کمپرسورهای پر بازده ، افزایش سحط حرارتی کندانسور و اپراتور و بهبود واشر دور درب از جمله مهمترین عوامل مؤثر بر کاهش مصرف برق یخچال فریزرهای خانگی می باشد.
در یک بررسی اجمالی مشخص گردید پتانسیل کاهش مصرف برق در یخچالهای تولید داخل حدود هفتاد درصد می‌باشد، سیر تحول بهبود یخچال فریزرهای خانگی در کشورهای صنعتی این روند را تأیید می‌کند. به عنوان مثال مصرف برق یخچال فریزرهای مدل 1995 نسبت به مدل 1973 در کشور آمریکا حدود 62 درصد کاهش یافته است. با توجه به این نکته که تکنولوژی تولید یخچال فریزرهای خانگی در ایران عموما به دهه هفتاد میلادی باز می‌گردد، بنابراین وجود چنین پتانسیلی در کاهش مصرف برق دور از انتظار نمی‌باشد. اگر یخچالهای مورد استفاده در کشور با یخچالهای سربازده جایگزین شوند، توان مورد نیاز برای تأمین برق ناشی از مصرف یخچال فریزرهای خانگی از 1085 مگاوات به 325 مگاوات کاهش خواهد یافت. طرحهای بهینه سازی مصرف برق در کولرهای گازی
تنوع مناطق آب و هوایی باعث بکارگیری سیستمهای برودتی متنوعی در کشور شده است. بکارگیری سیستمهای مختلف سرمایشی بر اساس محدودیتها و مزیتهای نسبی سیستمهای مذکور صورت می‌گیرد. استفاده از کولرهای گازی در فصل گرما در نواحی شمالی و جنوبی کشور که در مجاورت ساحل قرار دارند بسیار رایج است. از آنجا که کولرهای گازی از جمله پرمصرف ترین لوازم انرژی بر، در میان لوازم خانگی به شمار می آیند، سهم مصرف برق ناشی از بکارگیری آنها چشمگیر است. مصرف برق آنها بویژه در فصل تابستان نقش قابل توجهی در ایجاد پیک فصلی در شبکه دارد.
بنابراین استفاده از کولرهای گازی پربازده با هدف استفاده بهینه از انرژی الکتریکی که به کاهش هزینه‌های سرمایه گذاری در تأمین برق مورد نیاز کمک شایانی می‌نماید. شواهد و قرائن نشان می‌دهد که پتانسیل قابل توجهی برای صرفه جویی مصرف برق در کولرهای گازی وجود دارد. مطابق بررسی انجام شده در انجمن تولید کنندگان لوازم خانگی آمریکا برای یک نمونه از تولیدات آن کشور مصرف برق از 1282 کیلووات ساعت در سال 1972 به 843 کیلووات ساعت در سال 1994 تقلیل یافته است. در این پژوهش به منظور تعیین پتانسیلهای صرفه جویی در مصرف برق کولرهای گازی ابتدا یک نرم افزار رایانه‌ای به منظور نمونه سازی عملکرد آن تهیه و صحت عملکرد آن با نتایج تجربی مقایسه گردید. پس از اطمینان از صحت محاسبات انجام شده توسط نرم افزار مذکور یک نمونه کولر گازی تولید داخل کشور مورد ساخت قرار گرفت و راهکارهای دستیابی به شرایط بهینه معین گردید. در این بررسی ، طرح اصلاحی در هشت مرحله تغییرات طراحی لازم به منظور دستیابی به یک محصول پر بازده را معین می‌نماید.
نتایج بدست آمده از نمونه‌های عددی نشان می‌دهد که با انجام این تغییرات میزان مصرف انرژی کولر گازی مذکور به میزان 56.2 درصد قابل کاهش است. از جمله مهمترین عوامل مؤثر در مصرف انرژی کولرهای گازی می‌توان به استفاده از کمپرسورهای پربازده اشاره کرد. روند بهبود مصرف انرژی محصولات تولیدی در کشور آمریکا طی سالهای 1972 تا 1994 وجود پتانسیلهای پیش گفته تأیید می‌کند.
بهینه سازی مصرف برق در کولرهای آبی کولرهای آبی به دلیل قیمت ارزان ، سادگی استفاده و مصرف برق کمتر ، نسبت به این سیستمهای سرمایش از مزیت نبی برخوردار است. علاوه بر موارد پیش گفته انطباق این وسیله خانگی را در ردیف مهمترین مصرف کنندگان بخش خانگی را قرار داده است. بنابراین ملاحظه می‌شود که این وسیله خانگی در ایجاد پیک شبکه در فصل تابستان نقش مؤثری ایفا می‌نماید و بهینه سازی این وسیله خانگی پر مصرف از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. به منظور بررسی راهکارهای بهبود مصرف برق کولرهای آبی مطالعاتی جامعی در این زمینه انجام پذیرفت و موضوع بهینه سازی مصرف برق در کولرهای آبی با توجه به محدودیتهای موجود به تفصیل مورد بررسی قرار گرفت. در این بررسی عملکرد کولر آبی ، مورد نمونه سازی نظری و تجربی قرار گرفت و رفتار آن به همراه طرحهای بهینه سازی مورد بررسی فنی و اقتصادی قرار گرفت. در بررسی نظری عملکرد کولرهای آبی به کمک یک برنامه رایانه‌ای شبیه سازی گردید. معادلات حاکم در این شبیه سازی به یک معادله دیفرانسیل غیر خطی منتهی و معادله مذکور به کمک روشهای عددی حل گردید و رفتار کولر بصورت نظری مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.
راهکارهای بدست آمده از بررسی نظری نشان داد که الحاق یک روش کنترل که ترکیبهای مختلف عملکرد کولر آبی (دور تند ، دورکند با پمپ و بدون پمپ) را متناسب با نیروهای سرمایشی ایجاد کند، می‌تواند به میزان قابل توجهی مصرف برق کولرهای آبی را کاهش داده و همچنین شرایط محیطی مطلوبتری را ایجاد نماید. طراحی دستگاه کنترل بصورت 8 راهکار مطرح و هر یک از راهکارها از لحاظ فنی و اقتصادی مورد ارزیابی قرار گرفت و بهترین راهکار حاصل از بررسی نظری انتخاب و روش کنترلی مبتنی بر بهترین انتخاب ، طراحی ساخته شد. دستگاه ساخته شده بر مصرف برق کولرهای مجهز به دستگاه کنترل نسبت به کولرهای بدون کنترل بیش از 55 درصد کاهش یافته بود.
ارزیابی پتانسیلی صرفه جویی برق در ماشینهای لباسشویی اگر تعداد ماشینهای لباسشویی مورد استفاده معادل 2 میلیون دستگاه در نظر گرفته شود با توجه به اینکه در هر دور شستشو ، هر ماشین لباسشویی بطور متوسط 3 کیلوات ساعت برق مصرف می‌کند. میزان مصرف برق ناشی از ماشینهای لباسشویی مقدار قابل توجهی خواهد بود. عمده‌ترین بخش مصرف کننده برق ماشینهای لباسشویی به بخش تولید آب گرم و خشک کن اختصاص دارد. بنابراین مهمترین راهکار پبشنهادی در رابطه با کاهش مصرف برق ماشینهای لباسشویی توسط آب گرم الکتریکی ماشین لباسشویی توسط آب گرم ساختمان اختصاص دارد.
انجام این امر مستلزم استفاده از یک مجموعه مخلوط کننده آب گرم و آب سرد خودکار می‌باشد که آب مورد نیاز ماشین لباسشوی را با دمای معین آماده و وارد ماشین لباسشوی می‌نماید. برای نیل به این هدف مجموعه آزمایشگاهی لوازم صرفه جوی مصرف برق در ماشینهای لباسشویی در بخش انرژی و با همکاری بخش تکنولوژی اطلاعات مرکز تحقیقات نیرو طراحی و ساخته شد. نتایج بدست امده حاکی از آن است که در صورت استفاده از لوازم صرفه جویی انرژی در ماشینهای لباسشوی ، می‌توان بطور متوسط 50 درصد از برق مصرفی ماشینهای لباسشویی کاست.
اگر چه با توجه به نرخ تعرفه برق در سال اجرای طرح (1375) انجام اصلاحات پیش گفته از دیدگاه مصرف کننده از توجیه اقتصادی برخوردار نیست اما با توجه به یارانه قابل توجه به منظور تولید ، انتقال و توزیع برق ، از دیدگاه منافع ملی استفاده از لوازم صرفه جو عواید قابل توجهی را به دنبال خواهد داشت. نتیجه گیری
مصرف برق لوازم خانگی طی سه دهه گذشته بهبود قابل توجهی را شاهد بوده است. در بین لوازم خانگی یخچال فریزرهای خانگی ، کولرهای آبی ، کولرهای گازی و ماشینهای لباشویی سهم قابل توجهی از مصرف برق بخش خانگی را به خود اختصاص می‌دهند. علاوه بر این شواهد و قرائن نشان می‌دهد که پتانسیلهای بهسازی مصرف برق در لوازم مذکور بیش از سایر لوازم مطرح می‌باشد. در این پژوهش نشان داده شد که بهینه سازی مصرف برق در لوازم خانگی پیش گفته به کمک راهکارهای ارائه شده به میزان قابل توجهی از مصرف برق لوازم خانگی تولید داخل کشور می‌کاهد.
البته این امر مستلزم بررسی فنی - اقتصادی طرحهای ارائه شده از دیدگاه تولید کنندگان و مصرف کنندگان لوازم خانگی و وزارت نیرو می‌باشد. اگر چه به نظر می‌رسد اعمال بعضی از طرحهای مذکور با توجه به قیمت برق در حال حاضر از دیدگاه مصرف کننده جذابیت زیادی نداشته باشد، اما آنچه مسلم است این است که از دیدگاه منافع ملی اعمال طرحهای مذکور عواید قابل توجهی را به دنبال داشته و با توجه به افزایش نرخ برق به نظر می‌رسد در سالهای آینده اعمال طرحهای مذکور از دیدگاه مصرف کننده نیز از توجیه مالی برخوردار گردد. بنابراین فراهم سازی بستری مناسب برای اجرای طرحهای مذکور اجتناب ناپذیر بوده و لزوم ایجاد آن به خوبی احساس می‌گردد. توصیه‌هایی برای بهینه سازی مصرف انرژی در کولرهای آبی و گازی در حال حاضر جمعیت کشور با مرز 71 میلیون نفر نزدیک شده است، بنابر آمارهای موجود حدود 65 درصد از خانوارهای شهری و 20 درصد از خانوارهای روستایی از کولر استفاده می‌کنند. هم اکنون حدود 5/8 تا 9 میلیون کولر آبی در ایران وجود دارد و هر ساله حدود 500 هزار دستگاه جدید نیز تولید می‌شود.
سرمایش ساختمان‌ها در ایران غالبا به وسیله کولرهای آبی و در مناطق جنوبی که از آب و هوای گرم و مرطوب و مناطق شمالی که از آب و هوای مرطوب برخوردارند، به وسیله کولرهای گازی و در برخی از ساختمانهای بزرگ اداری و مجتمع‌های بزرگ مسکونی با سیستم تهویه مطبوع تأمین می‌شود. میانگین توان الکتریکی کولرهای آبی 550 وات و کولرهای گازی نیز حدود 2 کیلو وات است.
هر چند که با نوع آب و هوای خشک ایران استفاده از کولرهای آبی در گذشته راه حل مناسبی بوده، اما به دلیل اینکه طراحی کولرهای آبی به دهه 1340 یعنی حدود 44 سال پیش بر می‌گردد و از فن‌آوری بسیار پایینی برخوردار است، از کارایی مطلوبی برخوردار نیستند. همچنین کولرهای آبی و گازی با توجه به کاربرد زیاد و وسیع آنها بخصوص در فصول گرم سال، بخش نسبتاً زیادی از مصرف کل انرژی کشور را به خود اختصاص می‌دهند. بطوری که اگر فرض کنیم 9 میلیون کولر آبی و گازی در کشور وجود دارد و بطور متوسط استفاده از این وسایل را 4 ماه در طول سال و هر روز 8 ساعت در نظر بگیریم، هر ساله در کشور ما رقمی نزدیک به 5 میلیارد کیلووات ساعت فقط صرف انرژی مصرفی کولرهای آبی و گازی می‌شود که معادل 10 میلیون بشکه نفت خام و به عبارتی در حدود 170 میلیارد تومان خواهد شد. ( هر بشکه نفت خام 21 دلار و هر دلار 800 تومان محاسبه شده است) با این حال رعایت راهکارهای عملی و ساده‌ای که ذیلاً به آنها اشاره شده است، ضمن اینکه هزینه و وقت کمی را می‌طلبد، منجر به افزایش کارایی کولرها شده و در نهایت مصرف انرژی الکتریکی را نیز کاهش می‌دهد. ـ ظرفیت برودتی کولرها باید متناسب با فضای مورداستفاده و شرایط آب و هوایی محل ( از لحاظ دما و رطوبت) انتخاب شود. کولرهای بزرگتر تنها منجر به مصرف بی مورد انرژی الکتریکی می‌شود. ـ نوع کولر را متناسب با مناطق آب و هوایی انتخاب کنید. از کولرهای گازی برای مناطق گرم و مرطوب و از کولر های آبی برای مناطق معتدل استفاده کنید. ـ کانال کشی کولر را از کوتاهترین مسیر انجام دهید. چنانچه کانالهای کولر خارج از ساختمان قرار دارند، حتماً باید به وسیله عایق کاری با پشم شیشه یا عایق‌های دیگر از گرم شدن کانالها و هدر رفتن سرما در اثر تابش مستقیم خورشید بر آنها جلوگیری شود. در این مورد حتی نصب یک سایبان ساده بر روی کولر و کانال‌ها هم مؤثر است. ـ هر چه مسیر کانال کشی کولرهای آبی پر پیچ و خم و طولانی تر باشد، فشار هوا در مسیر کانالها افت پیدا کرده و جبران آن به انرژی بیشتری نیاز دارد و سرمای حاصل شده نیز کمتر می‌شود. لذا باید حتی الامکان کوتاه ترین مسیر کانال کشی در نظر گرفته شود. ـ حتی الامکان، هر ساله نسبت به تعویض پوشال‌های کولر اقدام نمایید. تمیز کردن و رفع اشکالات کولر پیش از شروع به کار آن در فصل گرما، کارکرد کولر را بهبود بخشیده، مصرف انرژی آن را کاهش می‌دهد و از هدر رفتن سرما نیز جلوگیری می‌کند.
ـ استفاده بی‌مورد و یا همزمان از وسایل خانگی گرما زا مانندک اجاق، سماور، لامپ‌های متعدد و . . . باعث افزایش گرمای محل کار و سکونت می‌شود و نیاز به استفاده از کولر را افزایش می‌دهد.
ـ چنانچه امکان‌پذیر باشد باید از سیستم سرمایش موضعی استفاده گردد. به این معنی که تنها به اتاق‌هایی که مورد استفاده قرار می‌گیرد، هوای سرد را منتقل کنیم. به این منظور می‌توان دریچه‌های ورودی هوا به سایر اتاق‌ها را مسدود کرد. سرمایش موضعی در مورد فضای بزرگتر به ویژه سالن‌های کار مانند سالن مونتاژ به معنی سرمایش محدوده کار کارگر می‌باشد، به این ترتیب نیازی به سرمایش کل فضا نخواهد بود. ـ در حد امکان از روش‌ نگه داشتن مداوم کولر در طول روز پرهیز کنید و به ویژه تا حد امکان سعی کنید از دور آهسته کولر استفاده کنید تا فشار کمتری متحمل دستگاه شود. ـ کولرهای گازی از جمله پر مصرف ترین وسایل خانگی هستند. بنابراین در صورتی که ضرورتی به استفاده از این نوع کولرها وجود ندارد، در استفاده از آنها خودداری کنید. در صورت ضرورت استفاده از این نوع کولرها که هزینه‌ سنگینی را نیز در بر دارند، باید سعی شود تا از استفاده در ساعات پیک مصرف برق ( از نیم ساعت قبل از اذان مغرب تا 5/2 ساعت بعداز آن ) که مصرف انرژی الکتریکی در شبکه برق کشور به حداکثر می‌رسد، خودداری کرد. ـ هنگام خرید دستگاهی را انتخاب کنید که دارای علامت استاندارد و بر چسب انرژی باشد و با توجه به بر چسب انرژی دارای بالاترین درجه کارایی و بازدهی باشد. کولرهای گازی معمولاً دارای درجه تنظیم دما ( تر موستات ) هستند. تنظیم دما بر روی دمای مناسب که در فصل‌های گرم سال بین 18 تا 22 درجه سانتیگراد است، باعث می‌شود تا هنگام رسیدن دمای اتاق به درجه دمای تنظیم شده ، کولر به طور خودکار خاموش شود و بنابراین انرژی کمتری مصرف کند. در مورد کولرهای آبی نیز نصب یک ترموستات ساده در اتاق‌ها می‌تواند مقدار زیادی از مصرف انرژی را کاهش دهد. ـ برای جلوگیری از خروج سرما، اطراف پنجره‌ها و درها را با نوارهای درزگیری عایق بندی کنید.
ـ بهترین درجه حرارت منزل در تابستان بین 18 تا 22 درجه سانتیگراد است. از سرد کردن بیش از حد محل سکونت خود داری کنید.
ـ در شهرهای جنوبی کشور که دارای آب و هوای بسیار گرم و مرطوبی در تابستان‌ها هستند و عموما از کولرهای گازی برای خنک کردن محیط استفاده می‌شود. کاشتن یک اصله درخت در نزدیک کولر گازی حدود 10 تا 15 درصد کاهش مصرف انرژی را به همراه خواهد داشت. به دلیل این که سایه درخت اولا خود مانعی در برابر تابش نور مستقیم خورشید می‌باشد و ثانیاً هوای تازه‌ای که توسط درخت ایجاد می‌شود باعث می‌گردد تا در واقع هوای پشت کولر گازی تهویه شود. ـ نصب کندانسورهای کولر گازی در سایه باعث جلوگیری از اتلاف میزان قابل توجهی از انرژی مصرفی خواهد شد. ـ درصورت امکان کولرگازی خود را در مسیر باد نصب کنید، زیرا این کار به علت کاهش فشاربرکولر باعث افزایش بازدهی آن وکاهش مصرف انرژی می‌شود . بر چسب انرژی در کولر آبی و گازی : یکی از موارد مهمی که در سالهای اخیر از طرف دولت و مسئولین مورد تایید قرار گرفته است، مشخص کردن ملاک‌هایی برای مصرف انرژی کلیه وسایل انرژی بر خانگی است که کارخانه‌های سازنده وسایل خانگی ملزم به رعایت آن هستند. حاصل این کار به منظور رعایت استانداردهای تعیین شده، تهیه و تدوین بر چسب انرژی و یا بر چسب کارایی انرژی است.
بر چسب انرژی دارای قسمت‌های مختلفی می‌باشد و هر قسمت نشان دهنده اطلاعاتی در خصوص دستگاه مربوط است.
۸ توصیه برای استفاده بهینه از یک وسیله داغ مفید هنگام اتوکردن، درزهای لباس‌هاو زیر یقه‌ها را نیز به‌خوبی درنظر داشته باشید و از اتو محروم نگذاریدشان! در هنگام اتوکردن، جنس پارچه لباس نیز بسیار مهم است. معمولا بر روی لباس‌ها و پارچه‌ها، علائمی وجود دارد که نشان می‌دهد، در چه حرارتی باید اتو شوند.        مقدار مقاومت الکتریکی به توان دو ضربدر جریان برق، مقدار انرژی حرارتی را که اتو تولید می‌کند، به ما نشان می‌دهد. این رابطه ساده نشان می‌دهد هرچقدر جریان برق و مقاومت حرارتی اتو بیشتر باشد، انرژی حرارتی بیشتری ایجاد می‌شود. احتمالا شنیده‌اید که <اتو وات زیادی> دارد. این یعنی مقاومت حرارتی اتو خیلی بالاست، در نتیجه مقدار زیادی انرژی الکتریکی در آن به گرما تبدیل می‌شود. (قابل توجه آنکه مبلغ قبض برق‌ شما برحسب همین مقدار<وات>‌های ناقابل مصرفی وسایل شما روی هم انباشته می‌شود)! روشن‌کردن اتو، اثری همچون روشن‌کردن حدود ۰۱ تا ۵۱ لامپ ۰۰۱ وات را دارد. (و این یعنی یک جشن حسابی)! استفاده از اتو هم مثل هرچیز دیگری، قواعد و آیین هایی دارد که با رعایت آنها ضمن اینکه استفاده بهتری ازآن می‌کنید، از خطرات آن ‌در امان خواهید بود. ۱) سعی کنید به‌طور هم‌زمان با اتو از وسایل پرمصرف دیگر مثل ماشین لباس‌شویی استفاده نکنید. ۲) بی‌خودی روشن‌کردن اتو و زیاد روشن ماندن آن برق زیادی مصرف می‌کند و شما پول آن را هدر خواهید داد. اتو وسیله‌ای برای ایجاد گرمای زیاد به همراه فشار مناسب بر روی لباس است! این ویژگی باعث می شود تقریبا تمام اتوها یک صفحه فلزی سنگین و بسیار داغ داشته باشند (از فلزهایی استفاده می‌شود که گرما را بیشتر در خود نگه می‌دارند و اصطلاحا ظرفیت گرمایی بالایی دارند) پس صفحه داغ اتو مدتی پس از خاموش‌کردن دستگاه نیز، همچنان داغ می‌ماند. ۳) اتو را از دسترس کودکان دور نگاه دارید ( با استفاده از کلمه جیزه)! ۴) سطح فلزی اتو را تمیز نگاه دارید. یک صفحه فلزی تمیز و مناسب، مهم‌ترین قسمت یک اتوی خوب است! ۵) اتو یک وسیله الکتریکی است، یعنی با استفاده از جریان برق کار می‌کند و همان‌طور که اشاره شد، جریان زیادی نیز از آن می‌گذرد، بنابراین تمامی احتیاط‌هایی که باید در مواجهه با وسایل برقی درنظر گرفت، اینجا نیز وارد است! ۶) هیچگاه بر روی اتو آب نپاشید، چراکه امکان اتصال وبرق‌گرفتگی وجود دارد. ۷) مراقب باشید سیم اتو بریدگی و پارگی نداشته باشد. ۸) هنگام اتوکردن، درزهای لباس‌هاو زیر یقه‌ها را نیز به‌خوبی درنظر داشته باشید و از اتو محروم نگذاریدشان! در هنگام اتوکردن، جنس پارچه لباس نیز بسیار مهم است. معمولا بر روی لباس‌ها و پارچه‌ها، علائمی وجود دارد که نشان می‌دهد، در چه حرارتی باید اتو شوند. می‌توانید تصور کنید لباسی که از الیاف نایلونی ساخته شده در حرارت بالای اتو، چه بر سرش خواهد آمد! پس در هنگام استفاده از اتو، به جنس پارچه توجه کنید و از دستورالعمل خاص هر اتو استفاده کنید. ● توصیه آخر
این روزها خیلی صحبت از نانوفناوری (یا فناوری خیلی ریز) است . ادعا می‌شود با استفاده از این، می‌‌توان کارهای عجیب و غریبی کرد. یکی از این کارهای شگفت‌انگیز، تولید لباس‌هایی است که هرگز چروک نمی‌شود. پس توصیه می‌کنم تا وقتی که این لباس‌ها به بازار نیامده‌اند، هرچه می‌توانید ازاتوی خودتان کار بکشید!
                             روزنامه سلامت         نقل از: http://aftab.ir

 

مصرف بالای انرژی در ساختمان های مسکونی یکی از عمده ترین مشکلات کشورهای در حال توسعه است که دارای اثرات اقتصادی و زیست محیطی می باشد . مصرف انرژی در ایران بدلیل شرایط اجتماعی و فرهنگی در حد بالایی می باشد. طبق آمار موجود سالانه حدود 150000 تا 200000 واحد مسکونی جدید در سطح کشور ساخته می شود. از آنجائیکه بخش ساختمان با مصرف بیش از 40 درصد کل انرژی تولید شده در کشور و صرف هزینه ای معادل 30 درصد از درآمد حاصل از فروش نفت، بیشترین میزان مصرف انرژی را به خود اختصاص داده است، لذا بهینه سازی مصرف انرژی در ساختمان تأثیرات مثبتی بر اقتصاد خانواده و نیز ملی خواهد داشت. بیشترین تلفات انرژی در واحدهای مسکونی و آپارتمانی مربوط به دیوارهای خارجی می باشد که می توان با انجام راهکارهایی از اتلاف انرژی جلوگیری کرد. 

    امروزه ساختمان
های ساخته شده در کشورهای پیشرفته از لحاظ مصرف انرژی درجه بندی می شوند مثلاً در استرالیا منازل را به منظور استفاده بهینه از انرژی توسط برنامه کامپیوتری ارزیابی می کنند و اصطلاحاً به آنها ستاره اعطا می شود. یعنی به هر میزانی که یک ساختمان از لحاظ مصرف انرژی بهینه باشد به همان میزان به آن ساختمان ستاره داده می شود.
    در کشور ما نیز می
توان با انتخاب ساختمان بهینه در راستای بهره وری انرژی قدم برداشت.
  1. اتاق های نشیمن و اتاق هایی که از آنها بیشتر استفاده می شود در طرف جنوب ساختمان قرار گرفته باشد به این ترتیب از نور طبیعی خورشید استفاده کرده و در زمستان نیز بیشترین بهره را از گرمای خورشید ببرید.
  2. بهتر است اتاق های پذیرایی، ناهارخوری، خواب و نشیمن در طرف جنوب و بقیه جاها مانند آشپزخانه، سرویس بهداشتی. حمام، انباری و مانند آن در طرف شمال قرار گرفته باشد.
  3. به منظور کاهش تلفات حرارتی، دودکش های موجود در ساختمان بسته شده باشند و به جای بخاری از سیستم حرارت مرکزی استفاده شده باشد.
  4. مسیر مستقیمی برای حرکت هوای بیرون در ساختمان پیش بینی شده باشد که در تابستان به خنک کردن ساختمان کمک کند.
  5. اتاق هایی که کاربرد همانند دارند در کنار هم قرار گرفته باشد. بویژه اتاق هایی که کاربرد خاص دارند را از بقیه اتاق ها جدا شده باشد. این کار به شما کمک می کند تا فقط اتاق هایی را گرم کنید که در آنها زندگی می کنید .
  6. بخش هایی از ساختمان که نیاز به آب دارند نزدیک هم قرار گرفته باشد. این قسمت ها عبارتند از آشپزخانه، دستشویی و حمام . با اینکار طول لوله های آب کم می شود و در نتیجه حرارت کمتری از لوله های آب گرم به هدر می رود.
  7. سقف تا ارتفاع 7/2 متر پایین باشد. اگر این کار انجام نشده است می توانید تمام و یا فقط سقف بعضی قسمت ها را پایین بیاورید. برای این کار می توانید از سقف های کاذب استفاده کنید. بالا بودن سقف باعث افزایش تلفات حرارتی می شود. بیشتر حرارت تولید شده توسط بخاری یا شوفاژ در سقف جمع می شود و قسمت پایین اتاق که ما در آن قرار داریم گرم نمی شود. در این حالت هم مصرف انرژی بالا می رود و هم آسایش ساکنین تأمین نمی شود.
  8. در صورت عدم امکان کاهش ارتفاع سقف به 7/2 متر ، نصب یک پنکه سقفی کمک بسیار زیادی به گرم کردن خانه می کند. روشن کردن پنکه در زمستان با دور کم نه تنها خانه را سرد نمی کند، بلکه با راندن هوای گرم جمع شده زیر سقف به پایین، دمای اتاق را یکنواخت می کند و از تلفات حرارت می کاهد.
  9. در ساختمان چند طبقه نباید راه پله ها را در فضاهایی که نیاز به گرمایش دارند قرار داد زیرا در این صورت هوای گرم از مسیر راه پله بالا رفته و به هدر می رود. قسمت های راه پله باید به وسیله یک در از محیط زندگی جدا شود.
  10. ساختمان از مصالح سنگین که، ظرفیت حرارتی بالا دارند، مانند بتن و آجر که باعث افزایش پایداری حرارتی خانه می شود یعنی با تغییر دمای هوای بیرون، هوای داخل زیاد سرد یا گرم نشود، ساخته شده باشد.
  11. تا جایی که امکان دارد پنجره ها در سمت جنوب ساختمان نصب و از قرار دادن هر گونه مانع بر سر راه ورود نور و گرمای خورشید خودداری شده باشد. بهتر است اندازه پنجره ها نیز تا حد امکان کم باشد.
  12. پنجره های سمت شمال ساختمان باید تا حد امکان، کوچک باشد. زیرا خورشید از سمت شمال تابشی ندارد و نصب این پنجره ها تنها باعث هدر رفتن حرارت بیشتر می شود.
  13. برای خنک کردن ساختمان در فصل تابستان بهتر است، که در مواقع لازم هوا آزادانه در کل ساختمان حرکت کند. به این ترتیب در روزهایی که هوای بیرون خنک تر از هوای داخل ساختمان است، می توان بدون نیاز به کولر یا دیگر دستگاههای خنک کننده، ساختمان را خنک کرد. پس بهتر است که دارای پنجره هایی با امکان باز شدن مقدار زیاد باشد.
  14. برای جلوگیری از تلفات حرارتی پنجره ها، نصب پنجره دوجداره در جاهایی که استفاده از پرده ممکن نیست یا جاهایی که پنجره بزرگ وجود دارد، تعبیه شده باشد.
  15. بر روی پنجره های جنوبی سایبان، حصیر یا پوشش های کدر قرار داشته باشد تا جلوی ورود گرمای خورشید را بگیرد و پنجره های شرقی از بیرون با حصیر، پرده و یا پوشش های کدر کنترل شده باشد.
  16. بیشترین استفاده از نور طبیعی را از پنجره های جنوبی برده باشد.
  17. دیوار اتاق ها و دیگر قسمت های داخل ساختمان با رنگ های روشن رنگ آمیزی شده باشد.
  18. در اتاق نشیمن و اتاقهایی که از آنها بیشتر استفاده می شود، دارای لامپ های مهتابی یا کم مصرف باشد .
  19. ساختمان دارای لامپ های متعدد در داخل سقف نباشد زیرا مصرف برق بالا می رود و تعویض آنها پرهزینه است.
  20. برای هر لامپ از کلید جداگانه استفاده شده باشد.

منبع: http://saba.org.ir/Index.htm

               یخچال و فریزر:
اولین نکته
ای که هنگام خرید یخچال – فریزر باید مورد توجه قرار گیرد، دقت به علامت استاندارد ایمنی و برچسب انرژی است.
  • اندازة یخچال – فریزر با توجه به تعداد افراد خانواده و شرایط زیست محیطی، گرمسیر یا سردسیر بودن منطقه، دوری و یا نزدیکی به مراکز فروش مواد غذایی، شهری یا روستایی بودن محل سکونت، از جمله نکاتی هستند که در انتخاب یخچال – فریزر باید در نظر گرفته شوند. بعنوان مثال، اگر ما در منطقه ای سردسیر زندگی می کنیم و امکان خرید مواد غذایی را از نزدیک محل سکونتمان داریم، خرید یک یخچال – فریزر بزرگ که از همة ظرفیت آن در بیشتر مواقع استفاده نشود، انتخاب درستی نخواهد بود.
  • نوع تغذیة خانواده نیز مهم است، اگر خانواده ای پرجمعیت باشد و مواد پروتئینی زیادی استفاده می کند، بهتر است از یخچال – فریزرهایی که بخش فریزر آنها بزرگتر است و قدرت سرمایش بیشتری دارند، استفاده شود. در هر صورت، بهترین انتخاب در اندازه یخچال – فریزر آن است که بتوانیم از تمام حجم آن استفاده کنیم؛ زیرا اگر یخچال – فریزر ما خالی یا نیمه خالی بماند، در واقع انرژی را به هدر داده ایم.
           در انتخاب یخچال – فریزر باید چند ویژگی را مد نظر قرار داد :
    مثلاً در اکثر یخچال- فریزرهای جدید سیستم برفک آب
کن اتوماتیک وجود دارد، بطوری که خود یخچال – فریزر بدون دخالت مصرف کننده، در زمان لازم برفک ها را آب می کند و بدین ترتیب مصرف انرژی کاهش می یابد. به میزان مصرف انرژی یخچال – فریزر نیز باید توجه شود. آزمایش های علمی نشان داده اند، یخچال – فریزرهایی با ظرفیت و امکانات مشابه ولی ساخت کارخانه های متفاوت، دارای مصرف انرژی متفاوتی هستند، به طوری که گاه میزان مصرف انرژی یکی نسبت به دیگری به دو برابر می رسد. در هنگام خرید، ضمن توجه به اطلاعات مندرج در برچسب انرژی، می توان از فروشندة آن نیز در باره مصرف انرژی یخچال – فریزر سؤال کرد. 
  
ماشین لباسشویی:
پیش از خرید به وجود علامت استاندارد ایمنی و برچسب مصرف انرژی دقت نمایید. موارد زیر نیز می
توانند در انتخاب شما مؤثر باشند :
  1. ماشین لباسشویی باید با میزان فضایی که برای آن در نظر گرفته اید، متناسب باشد. ماشین لباسشویی هایی که درِ آنها از جلو باز می شود معمولاً عریض ترند و جای بیشتری می گیرند، اما امکان استفاده از فضای بالای آنها وجود دارد، در حالی که دستگاه هایی که درِ ورودی آنها از بالا است، معمولاً عرض کمتری دارند و جای کمتری را اشغال می کنند، اما فضای بالای آنها بدون استفاده باقی می ماند.
  2. باید توجه داشت که ماشین لباسشویی چه امکاناتی برای شستشو به شما می دهد، امکان شستشو با آب سرد، امکان شستشو با درجة حرارت پایین آب و امکان تعیین تعداد دور آبکشی در دقیقه، از جمله امکانات مفیدی هستند که می تواند در کاهش مصرف برق ماشین لباسشویی بسیار موثر باشد.
  3. میزان مصرف برق ماشین لباسشویی به کارخانة سازندة آن بستگی دارد، پرمصرف ترین ماشین های لباسشویی، 5/3 کیلووات ساعت برق مصرف می کنند و کم مصرف ترین آنها حدود 5/1 کیلووات ساعت.
  4.   
ماشین ظرفشویی: 
ماشین
های ظرفشویی مقدار زیادی برق و آب مصرف می کنند، بنابراین در خرید آنها باید به مصرف هر یک از این دو منبع توجه داشت. معمولاً ماشین های ظرفشویی برای یک برنامة شستشوی معمولی که 1 تا 5/1 ساعت طول می کشد، بین 6/1 تا 2 کیلووات ساعت و برای یک برنامة کوتاه که حدود 45 دقیقه طول می کشد، بین 8/0 تا 2/1 کیلووات ساعت برق مصرف می کنند. بنا بر محاسباتی که درکشورهای پیشرفته برای انواع ماشین های ظرفشویی انجام شده است، میزان برق مصرفی انواع این دستگاه ها از 6/1 تا 2 کیلووات ساعت و میزان آب از 22 تا 35 لیتر متغیر است. 
  

وسایل روشنایی:
هنگام خرید لامپ توجه داشته باشیم که لامپ
های رشته ای ( معمولی ) بیش از 3 برابر لامپ های فلورسنت معمولی (مهتابی) و حدود 5 برابر لامپ های کم مصرف برق مصرف می کنند. عمر لامپ های رشته ای نیز که حدود 1000 ساعت است، بسیار کمتر از لامپ های مهتابی و یا لامپ های کم مصرف می باشد.
بطور کلی لامپ
های مهتابی وکم مصرف برای کار یا مطالعه مناسب تر از لامپ های معمولی هستند و در خانه می توان ترکیبی از دو لامپ آفتابی و مهتابی کم مصرف استفاده کرد.
انتخاب لامپ و میزان نور آن بستگی به نوع فعالیتی که انجام می
دهیم دارد. باید دانست که برای انجام کار به خصوص اگر کار ظریفی انجام می دهیم، نور بیشتری مورد نیاز است تا سایه روشن ها بهتر دیده شوند و سرعت دید افزایش یابد. از این گذشته سن افراد نیز در نوری که استفاده می کنند مؤثر است، افراد مسن نیاز به نور بیشتری دارند. لازم به ذکر است که در اغلب این موارد بهتر است به جای افزایش روشنایی سقف، از نورهای موضعی ( چراغ مطالعه، آباژور، و ...) استفاده کرد.
بطور کلی اگر مبنای خود را یک میانگین بگیریم، بنا بر محاسبات انجام شده، بهترین نور برای هر متر مربع و در یک فضای عادی با رنگ
آمیزی معمولی، حدود 10 وات است، بنابراین یک سالن 20 متری را می توان با دو لامپ 100 وات یا 3 لامپ 60 وات رشته ای و یا دو لامپ 18 وات کم مصرف روشن کرد.
اغلب دیده
ایم که بعضی از خانواده ها در خانه یا آپارتمان خود از لوسترهای بزرگ با شاخه های متعدد استفاده می کنند و از این گذشته بعضاً در هر لوستر از لامپ های پرقدرت استفاده می کنند، استفاده از چنین لوسترهایی نه فقط سبب بالا رفتن بی رویة مصرف برق می شود، بلکه فشار زیادی نیز بر سیم کشی داخلی منزل ما وارد می آورد.
مثالی می
آوریم تا این موضوع روشن تر شود. خانواده ای را در نظر بگیرید که در سالن نشیمن و سالن پذیرایی خود از دو لوستر 10 شاخه که بر هر شاخه آن یک لامپ 60 وات تعبیه شده استفاده می کند و به علاوه 4 یا 5 لامپ 100 وات دیگر نیز در خانه روشن کرده باشد، در چنین حالتی ما فقط برای روشنایی محل سکونت خود نزدیک به 2 کیلووات ساعت برق یعنی تقریباً معادل مصرف یک یخچال – فریزر در طول یک شبانه روز نیاز داریم. با این حال چنین مصرفی ممکن است چندان به نظر نیاید و در مقایسه با مصرف برق یک بخاری برقی توجه ما را چندان جلب نکند. بنابراین بهتر آن است که در صورت استفاده از لوسترهای با شاخه های متعدد، از لامپ های کم مصرف ویژه لوستر استفاده کنیم و از این نوع لوسترها تنها در اتاق پذیرایی استفاده کنیم و در عین حال فقط به بکارگیری لامپ های کم مصرف اکتفا نکنیم، بلکه با نصب کلیدهای متعدد یا دیمر امکان روشنایی جزئی را نیز فراهم آوریم.
همانطور که گفته شد به جز لامپ
های رشته ای و مهتابی، در چند سال گذشته تولید و استفاده از لامپ های کم مصرف نیز رواج زیادی پیدا کرده است. این نوع لامپ ها که از لحاظ شکل و اندازه شبیه لامپ های رشته ای هستند، 8 برابر بیشتر از لامپ های رشته ای عمر می کنند و گرچه قیمت آنها نسبت به بقیه لامپ ها بیشتر است اما با توجه به عمر زیاد و مصرف کمی که دارند، بویژه برای مصرف کنندگانی که بیشتر از 1000 کیلووات ساعت در ماه مصرف می کنند، مقرون به صرفه هستند. در حال حاضر لامپ های کم مصرف 18 ، 20 ، 26 ، 40 و 50 وات در بازار موجود می باشد بطور مثال یک لامپ 26 وات کم مصرف معادل 130 وات نوردهی دارد و 8000 ساعت کار می کند که معادل عمر 8 لامپ رشته ای که هر کدام 1000 ساعت عمر می کنند، می باشد. 
  
منبع: http://www.saba.org.ir
 

    

توصیه های شرکت آب و فاضلاب برای صرفه جویی در مصرف آب راههای عملی برای صرفه جویی در مصرف آب بسیار است. به عنوان مثال "شرکت آب و فاضلاب" در این زمینه به چهل مورد اشاره کرده است که برخی از آنها عبارتند از:   1- از آب حفاظت کنید، چون زندگی ما به آن وابسته است. هیچگاه به دلیل این که فرد دیگری مسوول پرداخت آب بهاست، آب را هدر ندهید.       2- موقع مسواک زدن شیر آب تصفیه شده را باز نگذارید.       3- هنگام استحمام در فاصله بین شستن بدن و سر، لزومی ندارد که شیرآب به طور پیوسته باز باشد.         4- برای آب دادن به درختان، درختچه ها، بوته ها و گل ها از روش آبیاری قطره ای استفاده کنید.
      5- برای دوش گرفتن در حمام، زمان بگیرید و آن را به کم تر از پنج دقیقه برسانید، با این روش ماهیانه حدود چهار هزار لیتر آب صرفه جویی خواهد شد.
    
      6- بهتر است برای شستن سبزی ها ابتدا آن ها را در ظرفی خیس کنید و سپس آب بکشید.       7- از جریان آب به منظور آب شدن یخ گوشت یا دیگر مواد غذایی منجمد استفاده نکنید. این کار غیر از مصرف بی رویه آب، کیفیت مواد غذایی را هم کاهش می دهد.       8- فرزندان خود را در مورد نیاز به حفاظت از آب آگاه کنید. از خرید اسباب بازی ها و سرگرمی هایی که به یک جریان ثابت آب نیاز دارند، خودداری کنید.       9- هنگام استفاده از دستشویی، شیر آب را به طور مداوم باز نگذارید چون جریان دایم آب موجب هدر روی آن می شود.       10- برای نظافت حیاط به جای مصرف آب، بهتر است از جارو استفاده شود.       11- تمام شیلنگ ها، اتصالات و شیرها را به طور مرتب کنترل کنید تا از نشتی آب جلوگیری شود.       12- در مواقع جایگزینی یا افزودن گل و گیاه در باغچه خانه، گیاهی را انتخاب کنید که آب کم تری مصرف کند. به این طریق سالانه 200ر2 لیتر آب برای هر گیاه صرفه جویی خواهد شد.      13- لوله های آب گرم را عایق بندی کنید تا برای رسیدن آب گرم به شیرآب لازم نباشد آن را بی جهت باز بگذارید.
      14- هرگز آبی را که می توان به مصارفی نظیر آبیاری یا شست وشو رسانید، فاضلاب حساب نکنید.
    
      15- ماشین های لباسشویی معمولامقدار زیادی آب مصرف می کنند. بنابراین اگر از تعداد دفعات کاربرد ماشین لباسشویی بکاهید، عملادر مصرف آب صرفه جویی کرده اید.       16- آب خنک مورد مصرف خود را همواره در یخچال نگهدارید تا مجبور نباشید شیر آب را برای مدتی باز بگذارید تا آب خنک شود.       17- به کودکان آموزش دهیم تا با بستن به موقع شیر، از هدر رفتن آب جلوگیری کنند.      18-به جای شستن اتومبیل با شیلنگ آب، از یک سطل آب هم می توان استفاده کرد.       19-در حالی که کمبود آب در شهر احساس می شود، لزومی به شست وشوی پیاده روی مقابل مغازه و منزل نیست.       20-هنگام احداث ساختمان از کارگران ساختمانی بخواهید از آب تصفیه شده استفاده نکنند.          21- تا حد امکان از آب شرب برای فضای سبز استفاده نشود. باغچه را در شب یا صبح زود آبیاری کنید تا از تبخیر آب جلوگیری شود.       22-در مراکز آموزشی و مدارس به اطفال و دانش آموزان محدودیت منابع آب و روش های صرفه جویی آن را آموزش دهیم.        23-در محل کار، کارکنان را به صرفه جویی در مصرف آب تشویق کنید. همچنین پیشنهاد کنید گرایش به حفاظت از آب در فعالیت های عملی و دوره های آموزشی آن ها گنجانده شود.       24-گروه های فرهنگی، غیردولتی را به ایجاد و ارتقای فرهنگ حفاظت از آب در میان کودکان و بزرگسالان تشویق کنید.
      25-هرگونه اتلاف قابل توجه آب، شکستگی لوله ها و هدر رفتن آب در هر نقطه را به مرکز ارتباطات مردمی (تلفن 122) اطلاع دهید.
    
منبع: مرکز مطالعات و تحقیقات همشهری
  1. مصرفکنندگان بایستی هنگام خرید، یخچال و فریزری را انتخاب کنند که با توجه به برچسب انرژی دارای بیشترین بازده و کارائی باشد.
  2. حجم یخچال و فریزر باید با توجه به نیاز و تعداد افراد خانواده انتخاب شود تا از فضای آن بطور کامل استفاده شود. در بسیاری از موارد یک یخچال - فریزر 14 فوت یا حتی 12 فوت میتواند نیاز یک خانواده 2 تا 4 نفره را برآورده سازد.
  3. برفکهای یخچال و فریزر را بطور منظم آب کنید زیرا با افزایش قشر برفک، مصرف انرژی بالا میرود، با انتخاب یخچالهای مجهز به سیستم برفک آبکن اتوماتیک، مصرف انرژی بدون دخالت مصرفکننده، کاهش مییابد.
  4. قرار دادن یخچال یا فریزر در مجاورت دستگاههای گرمازا مثل اجاق گاز، آب گرمکن، شوفاژ و همچنین زیر نور مستقیم خورشید، مصرف انرژی آنرا افزایش میدهد. درصورتی که امکان دیگری برای قراردادن یخچال – فریزر در آشپزخانه وجود نداشته باشد، با یک پوشش مناسب (عایق حرارتی) دستگاه را از حرارت و گرما حفظ کنید.
  5. فضای پشت یخچال و فریزر برای گردش هوا باید حداقل به اندازه 20 سانتیمتر با دیوار فاصله داشته باشد. ضمناً لازم است لولههای پشت یخچال و فریزر حداقل سالی دو بار گردگیری شود. رعایت این موارد سبب انتقال حرارت بهتر بین هوا و لولهها خواهد شد.
  6. هنگامی که یخچال و فریزر بر روی یک سطح تراز و صاف قرار نمیگیرد باعث میشود تا درب یخچال بطور کامل بسته نشود و کارکرد درستی نداشته باشد و در نهایت مصرف انرژی آن افزایش یابد.
  7. مواد غذایی را پیش از سرد شدن کامل در یخچال و فریزر قرار ندهید و از گذاشتن همزمان مقدار زیادی مواد غذایی در یخچال و بویژه فریزر خودداری کنید. این کار سبب ایجاد فشار زیادی بر موتور آن خواهد شد.
  8. از کنار همچیدن و چسباندن ظروف و مواد غذایی در داخل یخچال و فریزر پرهیز کنید. چون این کار گردش هوا را در داخل یخچال یا فریزر دچار اختلال کرده و سبب افزایش مصرف برق میشود.
  9. جهت نگهداری مواد غذایی، پس از گذاشتن آنها در کیسههای فریزر، در آنها را به صورتی ببندید که دیگر هوای اضافی در داخل آن وجود نداشته باشد. در ضمن بر روی هر یک از کیسهها برچسبی که حاوی مطالبی همچون نام مواد غذایی، نوع آن (سرخ شده ، پخته ، خام و ...) و تاریخ منجمد کردن باشد را بچسبانید. چنین برچسبی را با اطلاعات کلیتر شامل فهرست مواد غذایی داخل هر سبد، کشو، قفسه و یا طبقه نیز تهیه کرده و در محل مناسب بچسبانید. به این ترتیب دستیابی به مواد غذایی مورد نیاز بسیار آسان خواهد شد.
  10. از باز و بسته کردن بیهودة در یخچال یا فریزر پرهیز کنید.
  11. سعی کنید از منجمد کردن مواد غذایی و سبزیجات در فصلهایی که دسترسی به مواد غذایی تازه وجود دارد، خودداری نمایید.
  12. نوار لاستیکی درب یخچال و فریزر به مرور زمان انعطاف و کارآیی خود را از دست میدهد. توصیه میشود که سالی یکبار سالم بودن نوارها کنترل شود تا در صورت کوچکترین نشت هوا، نسبت به تعویض آنها اقدام گردد.
  13. از قرار دادن انواع قوطیهای کنسرو، رب گوجهفرنگی، گالنها و بطریهای حاوی شربت، ترشیجات، شیشههای مربا، عسل و ... در یخچال خودداری کنید. این کار باعث اشغال بیمورد فضای یخچال – فریزر و به تبع آن افزایش مصرف انرژی دستگاه خواهد شد.
  14. افتادگی درب یخچال یا فریزر به علت وزن آن به مرور زمان باعث جدا شدن نوار لاستیکی از بدنه میشود که میبایست نسبت به تعویض لولای درب اقدام گردد تا از اتلاف انرژی به جهت خروج هوای سرد یخچال جلوگیری شود.
  15. باید توجه داشت که تنظیم صحیح و به موقع ترموستات یخچال و یا فریزر با عنایت به مواردی همچون حجم و میزان مواد غذایی درون آنها ، محل قرار گرفتن یخچال و فریزر و دمای محیط وسایل مزبور، نقش مهمی در کاهش مصرف انرژی این وسایل خواهد داشت و به عبارتی تنظیم نادرست و یا عدم توجه به تنظیم به موقع ترموستات باعث فاسد شدن و یا یخزدگی مواد غذایی و به تبع آن افزایش مصرف انرژی خواهد شد. بنابراین درجه ترموستات فریزر را معمولاً بین 15 تا 18 درجه زیر صفر و درجه ترموستات یخچال را بین 3 تا 4 درجه بالای صفر تنظیم کنید.
  16. در هنگام خرید به بسته شدن کامل درها و مرغوبیت و چسبندگی نوار لاستیکی درِ یخچال و فریزر دقت و توجه شود.
  17. از گذاشتن بطریهای حاوی نوشابههای گازدار در قسمت جایخی یخچالها و یا قراردادن آنها در قسمت فریزر یخچال – فریزرها جداً خودداری نمایید. این کار باعث میشود تا پس از انجماد کامل مایع در داخل بطری، در بطری باز شود و یا بر اثر فشار زیاد به بطری، بطری شکسته و مایع آن در داخل یخچال پراکنده شود. عدم رعایت همین موضوع باعث میشود تا حداقل زمانی بین 10 تا 15دقیقه درِ یخچال – فریزر را برای تمیز کردن ناشی از ترکیدن بطری باز بگذاریم که خود باعث اتلاف انرژی خواهد شد.
  18. ضروری است تا ظروف و اشیایی که داخل یخچال – فریزر میگذارید، تمیز و بدون بو باشد.
  19. برای شستشوی جدارههای داخلی یخچال – فریزر – چه هنگامی که برای اولین بار میخواهید از این وسیله استفاده کنید و چه زمانی که قصد تمیز کردن آن را دارید – از مخلوط آب نیمگرم و جوش شیرین (هر لیتر آب یک قاشق جوش شیرین) و یک قطعه اسفنج نرم استفاده کنید و سپس آن را با پارچهای نرم و تمیز خشک نمایید.
  20. پس از هر بار شستشو برای یکنواخت شدن سرمای داخل یخچال – فریزر، باید چند ساعت یخچال – فریزر خالی بوده و با در بسته کار کند.
منبع: http://www.saba.org.ir
توضیحات :             
مصرف درست و منطقی علاوه بر اینکه از هدر رفتن ذخایر با ارزش انرژی پیشگیری می کند، آلودگی را نیز کمتر و محیط زیست را سالم تر می کند. باید توجه داشت که در میان آلاینده های محیط زیست آنهایی که از مصرف انرژی های فسیلی حاصل می شوند بیش از انواع دیگر انرژی موجب آلودگی محیط زیست می شوند. 

    بطور مثال کاهش ناراحتی و بیماری
های مجاری تنفسی، سرفه، سردرد- افزایش توان کاری بدن، کاهش ناراحتی های قلبی و گردش خون در انسان - سبز شدن برگ ها، رشد و نمو گیاهان و افزایش محصولات در نباتات از اثرات کاهش و از بین رفتن اکسیدهای گوگرد و نیتروژن و مونواکسید کربن که آلاینده های حاصل از مصرف نادرست سوخت های فسیلی هستند، بر انسان ها و گیاهان می باشد.
    از طرف دیگر کاهش و از بین رفتن گازهای گلخانه
ای و نیز باران های اسیدی که باعث از بین رفتن مناطق سبز و گونه های گیاهی و جانوری و گرم شدن هوای زمین می شود، نمونه ای دیگر از اثرات استفاده درست از سوخت های فسیلی است، بد نیست بدانید انرژی مصرفی یک خانواده برای پخت و پز در طول سال 5/1 تن گاز گلخانه ای را وارد جو زمین می کند و یا اینکه تولید برق مصرفی یک یخچال در طول سال 2 تن گاز گلخانه ای به محیط زیست اضافه می کند.


منبع: http://www.saba.org.ir


توضیحات
:
            
 معاونت انرژی وزارت نیرو با همکاری وزارت صنایع، نفت، سازمان مدیریت و برنامه ریزی، مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران بمنظور بهینه سازی مصرف انرژی در لوازم انرژی بَر خانگی اقدام به تدوین معیارهای مصرف انرژی و طراحی برچسب انرژی نموده است که در این زمینه آزمایشگاه ملی صرفه جویی انرژی به منظور آزمایش 29 وسیله انرژی بَر، در سال 1378 تأسیس شده است.
     در حال حاضر با راه
اندازی 7 آزمایشگاه امکان آزمایش 7 وسیله برقی شامل: یخچال و فریزر، کولر آبی و گازی، هیترهای برقی، ماشین لباسشویی، لامپ، لوازم برقی موتوردار آشپزخانه و موتورهای الکتریکی فراهم شده است.
     برچسب انرژی امروزه در اغلب کشورهای جهان وجود دارد و مصرف
کننده را با میزان کارائی هر یک از وسایل انرژی بَر آشنا می کند. همچنین اطلاعات مشترک در همه وسایل و اطلاعات اختصاصی مربوط به هر وسیله انرژی بَر را در اختیار مصرف کنندگان قرار می دهد.
     برچسب انرژی از قسمت
های مختلفی تشکیل شده است که هر قسمت نمایانگر اطلاعاتی است که به طور مثال خریداران ماشین لباسشویی می توانند با توجه به این اطلاعات در هنگام خرید، دستگاهی را انتخاب کنند که در مقایسه با سایر مدل های مشابه دارای کارائی و بازدهی بیشتری باشد. 



     سه بخش اولیه این برچسب که در تمامی وسایل انرژی بَر خانگی مشترک می
باشد به ترتیب نمایانگر علامت تجاری و نام شرکت سازنده و مدل دستگاه می باشد. بخش چهارم برچسب انرژی بوسیله 7 حرف لاتین از A تا G درجه بندی شده است که هر یک از حروف مٌعَرف درجه ای از کارایی دستگاه می باشد. حرف A نشانگر بیشترین بازدهی دستگاه و حرف G نشانگر کمترین بازدهی دستگاه است. بنابراین هر چه رتبه دستگاه بیشتر باشد، کارایی آن نسبت به میزان انرژی که مصرف می کند بیشتر است. مصرف کنندگان می توانند در هنگام خرید وسایل برقی خانگی با دقت و توجه به حرف لاتین درج شده در این قسمت از میزان کارایی و بازدهی دستگاه اطلاع یابند. 


     بخش پنجم نمایانگر مصرف انرژی دستگاه بر اساس استاندارد ملی تدوین شده در بخش آزمون استاندارد می
باشد و سایر بخش 5 بیانگر اطلاعات اختصاصی در مورد هر یک از وسایل می باشد. بطور مثال بخش های ششم و هفتم در ماشین لباسشویی نشانگر میزان قدرت پاک کنندگی و قدرت خشک کن دستگاه می باشد و آخرین بخش نیز آرم مؤسسه استاندارد را نشان می دهد. 


منبع: http://saba.org.ir/Index.htm
 
 
X